By સુપ્રીમ કોર્ટે માર્ચ 2025 માં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના પોક્સો કેસમાં આરોપોને “છેડતી” સુધી મર્યાદિત કરવાના આદેશનું સ્વતઃ સંજ્ઞાન લીધું. સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રીય ન્યાયિક એકેડેમીને વિશેષ તાલીમ દ્વારા ન્યાયાધીશોને સંવેદનશીલ બનાવવાનું વિચારવા કહ્યું છે. વરિષ્ઠ વકીલ શોભા ગુપ્તાએ દલીલ કરી હતી કે ચુકાદામાં વપરાયેલી ભાષા ગુનાની ગંભીરતાને ઓછી કરે છે. તેઓએ 11 વર્ષની બાળકીને નાળા નીચે ખેંચી લીધી. તેના કપડાં કાઢવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેના સલવારનો દોરો તોડી નાખ્યો હતો.
આ કેસમાં, હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ કહે છે, “કારણ કે તેણી તેની સાથે જવા માટે સંમત થઈ હતી, તમે આરોપીને આવું કૃત્ય કરવા માટે આમંત્રણ આપ્યું છે. કોલકાતા બળાત્કાર કેસમાં આવું જ બન્યું છે. ચુકાદામાં આવી ભાષાનો ઉપયોગ ન થવો જોઈએ. કેરળ રાજ્ય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ પીડિત અધિકાર કેન્દ્ર સાથે સહયોગ કરીને, અમે વય-યોગ્ય ભાષા અંગે સંવેદનશીલતા કાર્ય પણ કરી રહ્યા છીએ.
CJI જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે કહ્યું, “આ સંદર્ભમાં બે મુદ્દા છે. પ્રાથમિક મુદ્દો એ છે કે આપણે પીડિતા વિશે ચિંતિત છીએ. તે અપમાનજનક અને જીવનભરનો આઘાતજનક અનુભવ બની જાય છે. પીડિતા ભાવનાત્મક રીતે ભાંગી પડે છે. બીજો મુદ્દો આવા કેસોમાં વપરાતી ભાષા અંગે ધ્યાનમાં રાખવાના માર્ગદર્શિકા અને વ્યાપક સિદ્ધાંતોનો છે. બારે પણ આ સંદર્ભમાં મદદ કરવી જોઈએ.” CJIએ વધુમાં કહ્યું કે આપણે કોર્ટમાં વપરાતી ભાષા પર ન્યાયિક માર્ગદર્શિકા નક્કી કરી શકીએ છીએ.
વરિષ્ઠ વકીલ એચ.એસ. ફૂલકાએ ધ્યાન દોર્યું કે 2021 માં પણ આવી જ એક કવાયત હાથ ધરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ એક હેન્ડબુક તૈયાર કરવામાં આવી હતી અને પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો નથી. સીજેઆઈએ અવલોકન કર્યું કે હેન્ડબુક જટિલ “હાર્વર્ડ ભાષા” નો ઉપયોગ કરે છે. કઈ ભાષાનો ઉપયોગ ક્યાં અને કયા સંજોગોમાં થવો જોઈએ તેની વચ્ચે તાર્કિક જોડાણ હોવું જોઈએ. આ ફક્ત એક નાની હેન્ડબુક ન હોઈ શકે. સામાજિક રીતરિવાજો, સાંસ્કૃતિક સંવેદનશીલતાઓ વગેરેને ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.
