વધતા પ્રદૂષણને કારણે શ્વસન રોગોનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. ખાસ કરીને 5 વર્ષ સુધીના બાળકોને પ્રદૂષણ અને બદલાતા હવામાનને કારણે ઘણી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. તેનું કારણ બાળકોની નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ માનવામાં આવે છે. જો બાળકને શરદી, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને સતત ઉધરસની સમસ્યા હોય, તો તેને અવગણશો નહીં. આ ન્યુમોનિયાના લક્ષણો હોઈ શકે છે. ન્યુમોનિયા એક ગંભીર શ્વસન રોગ છે, જેને વહેલા નિદાન અને યોગ્ય સારવાર દ્વારા ઘણી હદ સુધી નિયંત્રિત કરી શકાય છે. ન્યુમોનિયા વિશે જાગૃતિ વધારવા માટે દર વર્ષે 12 નવેમ્બરે વિશ્વ ન્યુમોનિયા દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. જેથી તમે તમારા બાળકો અને પરિવારના સભ્યોને સમયસર સારવાર કરાવી શકો અને સ્વસ્થ રહી શકો.
ડૉ. વિવેક જૈન (બાળરોગ નિયામક, BLK-મેક્સ સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ, નવી દિલ્હી) એ સમજાવ્યું, ન્યુમોનિયા એ ફેફસાંનો ચેપ છે જે બેક્ટેરિયા, વાયરસ અથવા ફૂગને કારણે થઈ શકે છે. આ ચેપ ફેફસાંમાં નાના હવાના કોથળીઓમાં પ્રવાહી અથવા પરુ ભરી શકે છે, જેને એલ્વિઓલી કહેવાય છે. આ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પેદા કરી શકે છે અને બાળકને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો અટકાવી શકે છે. શરૂઆતમાં, તેના લક્ષણો સામાન્ય શરદી જેવા લાગી શકે છે, જેને માતાપિતા ઘણીવાર નિદાન સમજી લે છે.
બાળકોમાં સતત ઉધરસ, તાવ, ઝડપી શ્વાસ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, છાતીમાં દુખાવો, દૂધ કે ખોરાકનો અભાવ અને સુસ્તી જેવા લક્ષણો ન્યુમોનિયાના સંકેત હોઈ શકે છે. નાના બાળકોમાં, શ્વાસ લેતી વખતે પાંસળીઓની નીચે છાતી અંદરની તરફ ડૂબી જવી એ એક ગંભીર ચેતવણી સંકેત છે. આ ઉપરાંત, હોઠ કે જીભ વાદળી થઈ જવાના કિસ્સામાં, બાળક દૂધ કે પાણી ન પીવે, ખૂબ સુસ્ત હોય કે બેભાન હોય, તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો. જોકે દરેક ઉધરસ કે તાવ ન્યુમોનિયા નથી, પરંતુ જો બાળકનો શ્વાસ સામાન્ય કરતાં ઝડપી હોય અથવા તેને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડી રહી હોય, તો ઘરેલું ઉપચારને બદલે, બાળકને ડૉક્ટરને બતાવો.
ખરાબ હવાની ગુણવત્તા શ્વસન સમસ્યાઓમાં વધુ વધારો કરે છે. શિયાળા દરમિયાન દિલ્હી-એનસીઆર અને ઉત્તર ભારતના ઘણા ભાગોમાં પહોંચતા પ્રદૂષણનું સ્તર ફેફસાં પર વધારાનો તાણ લાવે છે. વાહનોના એક્ઝોસ્ટ, બાંધકામ સ્થળોએથી નીકળતી ધૂળ, ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જન અને પરાળી બાળવાથી પ્રદૂષણનું સ્તર વધે છે.





