ભારતમાં ચોમાસાનું સંકટ વધુ ઘેરું: 42% ઓછો વરસાદ, જૂન શુષ્ક રહ્યો

ભારતમાં દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસું ધીમું પડી રહ્યું છે. સતત ત્રીજા વર્ષે, જૂનમાં ચોમાસાએ લાંબો વિરામ લીધો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, 4 જૂનથી 18 જૂન દરમિયાન વરસાદની ખાધ વધીને 42% થઈ ગઈ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, દેશમાં સામાન્ય 72.2 મીમીની સરખામણીમાં માત્ર 42.1 મીમી વરસાદ પડ્યો છે, જે ચોમાસાની શરૂઆતના બે અઠવાડિયા પછી જ વધતી જતી પડકારોને ઉજાગર કરે છે. તાજેતરના જિલ્લાવાર વરસાદના નકશા ચિંતાજનક ચિત્ર રજૂ કરે છે. મધ્ય, પૂર્વીય અને દ્વીપકલ્પીય ભારતના મોટા ભાગો ખાધ (-20% થી -59%) અથવા ગંભીર ખાધ (-60% થી -90%) શ્રેણીમાં છે. ફક્ત ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના કેટલાક વિસ્તારો અને પશ્ચિમ હિમાલય ક્ષેત્રના કેટલાક ભાગોમાં વધુ પડતો વરસાદ પડ્યો છે.

18 જૂનના રોજ INSAT-3DS દ્વારા લેવામાં આવેલી સેટેલાઇટ છબીઓ દર્શાવે છે કે શા માટે સામાન્યતા હજુ પણ અધૂરી છે. આ છબી પશ્ચિમ હિમાલય અને તેની આસપાસના ઉત્તરીય પ્રદેશો પર ગાઢ વાદળછાયા વાતાવરણ દર્શાવે છે, જે સક્રિય પશ્ચિમી વિક્ષેપ સાથે સંકળાયેલ છે. દરમિયાન, મધ્ય ભારત, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને મુખ્ય ચોમાસાનો પ્રદેશ મોટાભાગે વાદળ રહિત રહે છે. અરબી સમુદ્રની શાખા નબળી દેખાય છે, પશ્ચિમ કિનારે મર્યાદિત ઊંડા સંવહન પ્રવૃત્તિ સાથે, જ્યારે બંગાળની ખાડીની શાખા પૂર્વ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં છૂટાછવાયા વાવાઝોડા ઉત્પન્ન કરી રહી છે.

હવામાનશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે ચોમાસાની સિસ્ટમ હજુ પણ દેશભરમાં યોગ્ય રીતે સ્થાપિત થઈ શકી નથી. ઉપરના વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓ તેને ઉત્તર તરફ આગળ વધતા અટકાવતી હોવાથી ચોમાસું ઘણા દિવસોથી લગભગ અટકી ગયું છે. પશ્ચિમી વિક્ષેપો વારંવાર ચોમાસાના સામાન્ય પ્રવાહને વિક્ષેપિત કરે છે, જેના કારણે ભેજવાળા પવનો મધ્ય અને ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના આંતરિક ભાગોમાં પહોંચતા અટકાવે છે. આ વિક્ષેપોના પરિણામે દેશના મોટાભાગના ભાગોમાં સરેરાશ કરતા ઓછો વરસાદ થવાની ધારણા છે.