અમેરિકાના નવા પ્રતિબંધોથી ભારતને પડશે ખલેલ

ભારતના સસ્તા તેલ પુરવઠા પર એક મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. અમેરિકાએ રશિયાની બે સૌથી મોટી તેલ કંપનીઓ, રોઝનેફ્ટ અને લુકોઇલ પર નવા કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે, જે ભારતની રશિયન તેલ જીવનરેખાને ગંભીર અસર કરી શકે છે. છેલ્લા બે વર્ષથી, રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર રહ્યો છે, જેણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવને સ્થિર કરવામાં નોંધપાત્ર મદદ કરી છે. પરંતુ હવે પ્રશ્ન એ છે કે: નવા યુએસ પ્રતિબંધો પછી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે? અને શું રશિયન તેલનો પુરવઠો બંધ કરવામાં આવશે? નિષ્ણાતોના મતે, આગામી થોડા અઠવાડિયામાં ભારતની રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીમાં તીવ્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. જ્યારે આયાત સંપૂર્ણપણે બંધ નહીં થાય, ત્યારે નવા પ્રતિબંધો પુરવઠામાં આશ્ચર્યજનક ગતિએ ઘટાડો કરશે તેવી શક્યતા છે. નવેમ્બરમાં, ભારત રશિયા પાસેથી દરરોજ 1.8-1.9 મિલિયન બેરલ તેલ ખરીદી રહ્યું હતું, પરંતુ ડિસેમ્બર-જાન્યુઆરીમાં આ ઘટીને ફક્ત 0.4 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ શકે છે, જે 70% થી વધુનો ઘટાડો દર્શાવે છે. ભારતની મુખ્ય રિફાઇનિંગ કંપનીઓ, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, HPCL-મિત્તલ એનર્જી અને મેંગલોર રિફાઇનરી અને પેટ્રોકેમિકલ્સે યુએસ પ્રતિબંધો અમલમાં આવ્યા પછી રશિયન તેલની ખરીદી અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દીધી છે. ફક્ત રોઝનેફ્ટ-સમર્થિત નાયરા એનર્જી જ રશિયાથી આયાત ચાલુ રાખશે, કારણ કે તે પહેલાથી જ તે તેલ પર નિર્ભર છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે પ્રતિબંધો ફક્ત થોડી કંપનીઓને લક્ષ્ય બનાવે છે, સમગ્ર રશિયન તેલ ઉદ્યોગને નહીં. તેથી, સુરગુટનેફ્ટેગાઝ, ગેઝપ્રોમ નેફ્ટ અને નાના વેપારીઓ હવે ભારતને તેલ સપ્લાય કરી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે રશિયન તેલ ખતમ થશે નહીં, તે ફક્ત વધુ ચક્રીય માર્ગો દ્વારા આવશે. જો રશિયન પુરવઠામાં તીવ્ર ઘટાડો થશે, તો ભારતે મધ્ય પૂર્વ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, લેટિન અમેરિકા અને આફ્રિકામાંથી વધુ મોંઘુ તેલ ખરીદવું પડશે. આનાથી રિફાઇનરી ખર્ચમાં વધારો થશે, જેના કારણે ઇંધણના ભાવ પર દબાણ આવશે, રિફાઇનિંગ માર્જિન ઘટશે અને ભવિષ્યમાં ભાવમાં વધારો થશે. નિષ્ણાતો આગાહી કરે છે કે આગામી મહિનાઓમાં પુરવઠા શૃંખલાઓ ખૂબ જ અનિશ્ચિત રહેશે. નવા મધ્યસ્થી, જહાજ-થી-જહાજ ટ્રાન્સફર, વૈકલ્પિક બેંકિંગ ચેનલો અને સ્વચ્છ રશિયન તેલ સપ્લાયર્સ આ વલણને ઉલટાવી દેશે તેવી શક્યતા છે.