પૂર્વ તુર્કિસ્તાન રાષ્ટ્રીય ચળવળ (ETNM) એ તાજેતરમાં 'પૂર્વ તુર્કિસ્તાન રાષ્ટ્રીય સૈન્ય સ્મારક દિવસ' ની 81મી વર્ષગાંઠ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવી. આ પ્રસંગે, સંગઠને ફરી એકવાર ચીનથી સ્વતંત્રતાની માંગણી કરી અને સ્વ-શાસન માટેના પ્રદેશના ઐતિહાસિક પ્રયાસો અને રાષ્ટ્રીય ઓળખના રક્ષણ માટેના સંઘર્ષને યાદ કર્યો. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પ્રકાશિત એક વિગતવાર પોસ્ટમાં, સંગઠને જણાવ્યું હતું કે પૂર્વ તુર્કિસ્તાન રાષ્ટ્રીય સૈન્યની સ્થાપના 1945 માં પૂર્વ તુર્કિસ્તાન પ્રજાસત્તાક દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સૈન્યનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વનું રક્ષણ અને સ્વતંત્રતા જાળવવાનો હતો.
સંગઠન અનુસાર, 22 ડિસેમ્બર, 1949 ના રોજ, ચીને પૂર્વ તુર્કસ્તાન રિપબ્લિકને નાબૂદ કર્યું, રાષ્ટ્રીય સૈન્યને વિખેરી નાખ્યું અને પ્રદેશ પર "વસાહતી કબજો" શરૂ કર્યો. ETNM નો આરોપ છે કે રાષ્ટ્રીય સૈન્યના વિઘટન પછી, સ્થાનિક લોકો અસુરક્ષિત બન્યા, અને ચીને પ્રદેશમાં નરસંહાર અને દમનકારી નીતિઓ અપનાવી. તેના નિવેદનમાં, પૂર્વ તુર્કસ્તાન રાષ્ટ્રીય ચળવળે કહ્યું, કે અમે અમારા પૂર્વજો, શહીદો અને પૂર્વ તુર્કસ્તાન રાષ્ટ્રીય સૈન્યમાં સેવા આપનારા તમામ સૈનિકોને માન આપીએ છીએ. અમે ચીનના કબજા, જુલમ અને નરસંહારનો અંત લાવવા અને પૂર્વ તુર્કસ્તાનને મુક્ત કરવાના અમારા સંકલ્પને પુનઃપુષ્ટ કરીએ છીએ.
પૂર્વ તુર્કસ્તાન રાષ્ટ્રીય ચળવળ ઉઇગુર અને અન્ય તુર્કિક સમુદાયોના રાજકીય અને સામાજિક આંદોલનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે ચીનના શિનજિયાંગ ક્ષેત્રમાં સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા અથવા વધુ સ્વાયત્તતાની માંગ કરે છે. શિનજિયાંગ એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ પ્રદેશ છે, જ્યાં નોંધપાત્ર સંખ્યામાં ઉઇગુર મુસ્લિમ સમુદાયો અને અન્ય તુર્કિક વંશીય જૂથો રહે છે. આ સમુદાયો તેમની ભાષા, સંસ્કૃતિ અને ઓળખને જાળવી રાખવા માટે વધુ અધિકારો માટે દલીલ કરે છે. આ જ કારણ છે કે સમયાંતરે સ્વતંત્રતાની મજબૂત માંગણીઓ ઉભરી આવી છે.
