નેપાળ શા માટે ૧૯ વર્ષ બાદ રાજા અને સરકારો પાછા ઇચ્છે છે? જાણો...

નેપાળ, એક યુવા લોકશાહી દેશ છે, જ્યાં ભૂતપૂર્વ રાજા જ્ઞાનેન્દ્ર શાહની હકાલપટ્ટી પછી છેલ્લા 17 વર્ષોમાં સત્તા વારંવાર બદલાતી રહી છે, ત્યાં વિરોધનો નવો મોજો જોવા મળી રહ્યો છે. રાજધાની કાઠમંડુમાં રાજાશાહી તરફી વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન હિંસક અથડામણોમાં બે લોકોના મોત થયાના ત્રણ દિવસ પછી, જ્ઞાનેન્દ્ર શાહની રાષ્ટ્રીય પ્રજાતાંત્રિક પાર્ટી દ્વારા નવા પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે જે રાજાશાહી પરત લાવવાની માંગ કરી રહી છે. ભારતના પડોશી દેશમાં માત્ર 17 વર્ષમાં 13 અલગ અલગ સરકારો જોવા મળી છે, જેમાં રાજકીય સ્થિરતા હજુ પણ અપ્રાપ્ય છે. અને હવે, 77 વર્ષીય ભૂતપૂર્વ રાજાના સમર્થકો તેમની વાપસીની માંગ કરી રહ્યા છે. નેપાળમાં લગભગ 240 વર્ષનું રાજવંશ શાસન 2008 માં વિરોધ પ્રદર્શનોનો સામનો કરીને જ્યારે જ્ઞાનેન્દ્ર શાહે રાજીનામું આપ્યું ત્યારે સમાપ્ત થયું હતું. ૨૦૦૬માં થયેલા ભયંકર વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ૨૩ લોકો માર્યા ગયા હતા, જેના કારણે જ્ઞાનેન્દ્રને તેમનું સરમુખત્યારશાહી શાસન છોડવાની ફરજ પડી હતી અને ૧૯ વર્ષ પછી, આજે, તેમને પાછા લાવવા માટે વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. શુક્રવારે ૧૦,૦૦૦ લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા, જેના કારણે સેનાએ હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. કર્ફ્યુ લાદવામાં આવ્યો હતો, સેંકડો લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી, છતાં વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલુ છે. ક્રાઉન પ્રિન્સ મહેન્દ્રના બીજા પુત્ર જ્ઞાનેન્દ્ર શાહ ૨૦૦૨માં તેમના ભાઈ અને પરિવારની મહેલમાં હત્યાકાંડ થયા બાદ રાજા બન્યા હતા. તેમણે ૨૦૦૫ સુધી કારોબારી કે રાજકીય સત્તા વિના બંધારણીય વડા તરીકે શાસન કર્યું, જ્યારે તેમણે સંપૂર્ણ સત્તા કબજે કરી હતી. તેમણે સરકાર અને સંસદને વિખેરી નાખી, રાજકારણીઓ અને પત્રકારોને જેલમાં ધકેલી દીધા અને સંદેશાવ્યવહાર કાપી નાખ્યો, કટોકટીની સ્થિતિ જાહેર કરી અને દેશ પર શાસન કરવા માટે સૈન્યનો ઉપયોગ કર્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોએ દેશમાં પત્રકારોની સલામતી અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. સંપૂર્ણ સત્તા સંભાળ્યા પછી, શાહે રાજકીય પક્ષો સાથે ગડબડ કરી હતી જેના કારણે પાછળથી તેમનું પતન પણ થયું. એપ્રિલ 2006 માં, સાત પક્ષીય ગઠબંધન અને તત્કાલીન પ્રતિબંધિત CPN માઓવાદી પક્ષે તેમના સીધા શાસન સામે કાઠમંડુમાં વિરોધ પ્રદર્શનો અને હડતાળ કરી. તે સમયે 23 વિરોધીઓ માર્યા ગયા હતા અને જ્ઞાનેન્દ્રએ જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ લોકશાહીના પુનરાગમનની દેખરેખ માટે રાજકીય પક્ષો દ્વારા પસંદ કરાયેલા નવા વડા પ્રધાનને કારોબારી સત્તા સોંપશે. 24 એપ્રિલ 2006 ના રોજ, જ્ઞાનેન્દ્રએ રાષ્ટ્રને ટેલિવિઝન સંબોધનમાં પાછલી સંસદને પુનઃસ્થાપિત કરી. ગિરિજા પ્રસાદ કોઈરાલાને વચગાળાના વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. એક વર્ષ પછી, કોઈરાલા, જેમણે અગાઉ રાજાશાહી ચાલુ રાખવાનું સમર્થન કર્યું હતું, તેમણે કહ્યું કે તેમને લાગે છે કે જ્ઞાનેન્દ્રએ પદ છોડવું જોઈએ. જૂનમાં, કોઈરાલાએ તેમના પૌત્ર રાજકુમાર હૃદયેન્દ્રના પક્ષમાં જ્ઞાનેન્દ્રને રાજીનામું આપવા માટે તેમની હાકલનું પુનરાવર્તન કર્યું હતું. 28 મે 2008 ના રોજ, 1990 ના સુધારેલા બંધારણમાં રાજાશાહીને સત્તાવાર રીતે કોઈ સ્થાન આપવામાં આવ્યું ન હતું અને તેની જગ્યાએ પ્રજાસત્તાક બનાવવામાં આવ્યું હતું. જ્ઞાનેન્દ્રએ 11 જૂન 2008ના રોજ કાઠમંડુમાં આવેલ નારાયણહિતિ પેલેસ છોડીને નાગાર્જુન પેલેસમાં સ્થળાંતર કર્યું હતું.