ઈરાન મુદ્દે યુએનમાં અમેરિકા, રશિયા અને ચીન વચ્ચે ટક્કર

ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં ફરી એકવાર અમેરિકા , રશિયા અને ચીન વચ્ચેનો સંઘર્ષ સામે આવ્યો છે. ગુરુવારે રશિયા અને ચીને ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પ્રતિબંધોનું નિરીક્ષણ કરી રહેલા નિષ્ણાતોના પેનલનો કાર્યકાળ વધુ એક વર્ષ લંબાવવાના અમેરિકાના પ્રસ્તાવને વીટો કર્યો. 11 દેશોએ આ પ્રસ્તાવના પક્ષમાં મતદાન કર્યું, જ્યારે રશિયા અને ચીને તેનો વિરોધ કર્યો. સોમાલિયા અને પાકિસ્તાને મતદાનમાં ભાગ લીધો ન હતો. રશિયા અને ચીનના વીટોને કારણે આ પ્રસ્તાવ પસાર થઈ શક્યો ન હતો.

ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે યુએન પ્રતિબંધો હજુ પણ અમલમાં છે. આમાં ઈરાનની વિદેશમાં રહેલી સંપત્તિઓ ફ્રીઝ કરવી, ઈરાનને શસ્ત્રોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ અને તેના બેલિસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધોનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રતિબંધો 2025 માં ફરીથી લાદવામાં આવ્યા હતા. 2015 ના ઈરાન પરમાણુ કરારના પક્ષકાર ફ્રાન્સ, જર્મની અને બ્રિટને તે કરાર હેઠળ "સ્નેપબેક" પદ્ધતિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ પછી, 27 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ ઈરાન પર અગાઉના યુએન પ્રતિબંધો ફરીથી લાદવામાં આવ્યા હતા, અને પ્રતિબંધોની દેખરેખ સમિતિ ફરીથી સક્રિય કરવામાં આવી હતી. યુએન રેકોર્ડ અનુસાર, નિષ્ણાતોની પેનલ પણ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.

અમેરિકાએ નિષ્ણાતોની પેનલનો કાર્યકાળ એક વર્ષ વધારવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આનો હેતુ ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોનું નિરીક્ષણ ચાલુ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો હતો. આ પ્રસ્તાવ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા ઈરાનને તેના બાકીના આર્થિક ભાગીદારોથી પણ અલગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઈરાનમાં છ મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલ યુદ્ધ હાલમાં મડાગાંઠમાં ફસાયેલું છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે સ્વતંત્ર નિષ્ણાતો ઈરાન સાથે પ્રતિબંધોના ઉલ્લંઘન અને પ્રતિબંધિત સહયોગ પર નજર રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.