અમેરિકા-ઈરાની હુમલા બંધ થયા, આ અઠવાડિયે દોહામાં ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાશે; શું શાંતિ કરાર ટકી રહેશે?

અમેરિકા અને ઈરાન ફરી એકવાર એકબીજા પર હુમલા બંધ કરવા સંમત થયા છે. તાજેતરના ઘાતક લશ્કરી હુમલાઓ બાદ, બંને પક્ષોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ મંગળવારે કતારની રાજધાની દોહામાં શાંતિ કરારને બચાવવા માટે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક કરશે. વોશિંગ્ટન અને તેહરાન દ્વારા વચગાળાના યુદ્ધવિરામ કરારની જાહેરાત કર્યાના 11 દિવસ પછી જ આ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચે થયેલા હુમલાઓને કારણે આ કરાર તૂટી પડવાનો ભય હતો.

આ સમગ્ર કરારમાં સૌથી મોટો અવરોધ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનો છે. પ્રારંભિક કરાર હેઠળ, ઈરાને આ જળમાર્ગ દ્વારા વાણિજ્યિક જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગને સુનિશ્ચિત કરવાનું વચન આપ્યું હતું. બદલામાં, યુએસ ઈરાની બંદરો પર નૌકાદળ નાકાબંધી હટાવવા સંમત થયું. ગયા અઠવાડિયે, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં એક બેઠકમાં યુએસ સૈન્ય અને ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) વચ્ચે સીધી લશ્કરી હોટલાઇન સ્થાપિત કરવા પર સંમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે હજુ સુધી કાર્યરત થઈ નથી. દરમિયાન, ઈરાને માંગ કરી છે કે આ જળમાર્ગ પર પસાર થતા જહાજો ઈરાની અધિકારીઓ સાથે સીધા સંકલન કરે, જેને યુએસ મૂળ કરારનું ઉલ્લંઘન માને છે.

યુદ્ધવિરામ પહેલા બંને દેશો વચ્ચે ભારે લશ્કરી મુકાબલો થયો હતો. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વાણિજ્યિક જહાજો પરના હુમલાના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનના મિસાઈલ અને ડ્રોન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને દરિયાકાંઠાના રડાર સુવિધાઓ પર બોમ્બમારો કર્યો હતો. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે કહ્યું કે ઈરાનને તક આપવામાં આવી હતી પરંતુ તેણે કરારનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

જવાબમાં, ઈરાનના IRGC એ કુવૈત અને બહેરીનમાં યુએસ લશ્કરી થાણાઓ પર મિસાઇલો અને ડ્રોન છોડ્યા. કુવૈતે હવામાં બે બેલિસ્ટિક મિસાઇલો તોડી પાડી, જ્યારે બહેરીને નજીવું નુકસાન નોંધાવ્યું. જોકે, કોઈ યુએસ લશ્કરી જાનહાનિ નોંધાઈ નથી.

તણાવ વચ્ચે, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી. ટ્રમ્પે લખ્યું, "એવો સમય આવી શકે છે જ્યારે આપણે હવે વિવેકનો ઉપયોગ કરી શકીશું નહીં અને આપણે જે સફળતાપૂર્વક શરૂ કર્યું છે તે લશ્કરી રીતે પૂર્ણ કરવા માટે મજબૂર થઈશું. જો આવું થશે, તો ઈરાનનું ઈસ્લામિક રિપબ્લિક અસ્તિત્વમાં રહેશે નહીં!"