જો ગ્રામીણ મહિલાઓ પોતાના પગ પર ઉભી રહીને આજીવિકા મેળવવા માંગતી હોય, તો સરકારની લખપતિ દીદી યોજના તેમના માટે એક મોટી તક બની શકે છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય સ્વ-સહાય જૂથો (SHG) સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓને તેમની આવક વધારીને અને તેમને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવીને સશક્ત બનાવવાનો છે. સરકારનું લક્ષ્ય દેશભરમાં 30 મિલિયન મહિલાઓને લખપતિ દીદી બનાવવાનું છે, એટલે કે તેમને વાર્ષિક ઓછામાં ઓછા ₹1 લાખ કમાવવા પડશે.
લખપતિ દીદી યોજના હેઠળ, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્વ-સહાય જૂથો સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓને રોજગાર અને નાના વ્યવસાયો માટે જરૂરી તાલીમ આપવામાં આવે છે. તેનો ધ્યેય માત્ર નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો નથી, પરંતુ મહિલાઓને પોતાના વ્યવસાય શરૂ કરવા અને નિયમિત આવક ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી કૌશલ્યોથી સજ્જ કરવાનો પણ છે.
આ યોજના હેઠળ, મહિલાઓને તેમની રુચિઓ અને સ્થાનિક જરૂરિયાતોના આધારે વિવિધ નોકરીઓમાં તાલીમ આપી શકાય છે. આમાં સીવણ, LED બલ્બ ઉત્પાદન, મશરૂમ ખેતી અને ડેરી ફાર્મિંગ જેવા કામોનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, "નમો ડ્રોન દીદી" પહેલ કૃષિમાં ડ્રોનના ઉપયોગ અને સંચાલનમાં તાલીમ પૂરી પાડે છે. આ મહિલાઓને તેમના કૃષિ વ્યવસાયો ઉપરાંત નાના ઉત્પાદન અને સેવા-આધારિત વ્યવસાયો શરૂ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
લખપતિ દીદી પહેલની અનોખી વિશેષતા એ છે કે મહિલાઓ ફક્ત તાલીમ સુધી મર્યાદિત નથી. સ્વ-સહાય જૂથોને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ અને સરકારી મેળાઓ દ્વારા તેમના ઉત્પાદનોને વ્યાપક બજારમાં પ્રમોટ કરવામાં પણ મદદ કરવામાં આવે છે. આનાથી સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત માલને વધુ ગ્રાહકો શોધવાની સંભાવના વધે છે. મહિલાઓ નાના વ્યવસાયો શરૂ કરવા અથવા હાલના વ્યવસાયોને વિસ્તૃત કરવા માટે બેંકિંગ સિસ્ટમ દ્વારા લોન અને નાણાકીય સહાય પણ મેળવી શકે છે.
આ પહેલ મુખ્યત્વે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્વ-સહાય જૂથો સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જો કોઈ મહિલા આ યોજનામાં જોડાવા માટે રસ ધરાવતી હોય, તો તે માહિતી માટે તેના નજીકના આંગણવાડી કેન્દ્ર અથવા પંચાયત કચેરીનો સંપર્ક કરી શકે છે. સ્વ-સહાય જૂથો વ્યવસાય યોજના વિકસાવવામાં પણ સહાય પૂરી પાડી શકે છે.
