વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અને ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ વચ્ચે, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ દેશના અર્થતંત્ર અને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાની આગેવાની હેઠળની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) એ તેની ઓક્ટોબર નીતિ સમીક્ષામાં રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટ (0.25%) નો વધારો કર્યો છે. આ સાથે, પોલિસી રેટ હવે 5.25% થી વધીને 5.50% થઈ ગયો છે. રેપો રેટમાં આ વધારાથી બેંકો માટે ઉધાર લેવાનું વધુ મોંઘું થશે. આની સીધી અસર સામાન્ય લોકો પર પડશે, કારણ કે હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન પર વ્યાજ દરમાં વધારાને કારણે, માસિક હપ્તા (EMI) મોંઘા થઈ શકે છે.
ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન આર્થિક અને નાણાકીય પરિસ્થિતિની વિગતવાર સમીક્ષા કર્યા પછી, MPC એ સર્વાનુમતે રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. પરિણામે, પોલિસી રેપો રેટ વધારીને 5.50% કરવામાં આવ્યો છે. રેપો રેટમાં વધારા ઉપરાંત, સ્ટેન્ડિંગ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી (SDF) રેટ 5.25% કરવામાં આવ્યો છે. માર્જિનલ સ્ટેન્ડિંગ ફેસિલિટી (MSF) રેટ અને બેંક રેટ વધારીને 5.75% કરવામાં આવ્યા છે.
સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે ભૂરાજકીય વિકાસને કારણે વૈશ્વિક આર્થિક વાતાવરણ પડકારજનક રહે છે. આમ છતાં, ભારતીય અર્થતંત્ર મજબૂત રહે છે અને આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં વ્યાપક મજબૂતાઈનો અનુભવ કરી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય બેંક માને છે કે ભારતીય અર્થતંત્ર ભવિષ્યમાં તેની મજબૂતાઈ જાળવી શકે છે.
નોંધનીય છે કે ફેબ્રુઆરી 2023 પછી રિઝર્વ બેંકે વ્યાજ દરોમાં વધારો કર્યો હોય તેવું આ પ્રથમ વખત છે. અગાઉ, RBI એ ફુગાવાને પહોંચી વળવા માટે 2025 સુધી વ્યાજ દરમાં કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કર્યો હતો. જો કે, તાજેતરના ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારાને કારણે કેન્દ્રીય બેંકને ફુગાવાને કાબુમાં લેવા માટે આ કડક નિર્ણય લેવાની ફરજ પડી છે.
RBI ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ વિકસિત દેશોની કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા તાજેતરના નિર્ણયોને પણ ધ્યાનમાં લીધા હશે. ખાસ કરીને, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ અને યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક (ECB) દ્વારા વ્યાજ દરમાં વધારાએ RBI ના નિર્ણયને પ્રભાવિત કર્યો હશે. ગયા મહિને, યુએસ ફેડે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે તેના મુખ્ય વ્યાજ દરમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કર્યો હતો. તેલના ભાવમાં વધારો સહિતના અનેક પરિબળોને કારણે ફુગાવાનું દબાણ વધ્યું છે. અગાઉ, યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંકે પણ તેના મુખ્ય વ્યાજ દરમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કર્યો હતો.
