ડિજિટલ પેમેન્ટના વધારા સાથે, ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ પણ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ઘણી વખત, લોકોના બેંક ખાતાઓ અથવા UPI માંથી પરવાનગી વિના પૈસા ઉપાડી લેવામાં આવે છે, અને ફરિયાદો છતાં, સંપૂર્ણ રકમ વસૂલ કરવામાં આવતી નથી. આવા કિસ્સાઓમાં, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ એક નવો નિયમ જારી કર્યો છે જે ગ્રાહકોને નોંધપાત્ર રાહત આપે છે. નવા નિયમ હેઠળ, ઓનલાઈન છેતરપિંડીનો ભોગ બનેલા લોકો કેટલાક કિસ્સાઓમાં ₹25,000 સુધીનું વળતર મેળવી શકશે. આ સિસ્ટમ 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી અમલમાં આવશે.
RBI ના નવા નિયમો બધા ઇલેક્ટ્રોનિક બેંકિંગ વ્યવહારો પર લાગુ પડે છે. આમાં UPI, ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ, મોબાઇલ બેંકિંગ, ડેબિટ કાર્ડ, ક્રેડિટ કાર્ડ અને ઓનલાઈન કાર્ડ પેમેન્ટ જેવા તમામ ડિજિટલ પેમેન્ટનો સમાવેશ થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે ડિજિટલ માધ્યમથી છેતરપિંડીનો ભોગ બનો છો, તો તમે આ નિયમનો લાભ લઈ શકો છો.
જો છેતરપિંડી બેદરકારી, સુરક્ષા ખામી અથવા સિસ્ટમ ખામીને કારણે થઈ હોય, તો ગ્રાહક જવાબદાર રહેશે નહીં. આવા કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહક ફરિયાદ કરે કે નહીં તે ધ્યાનમાં લીધા વિના, બેંકે સંપૂર્ણ રકમ પરત કરવાની રહેશે. જો છેતરપિંડી કોઈ તૃતીય પક્ષ, જેમ કે પેમેન્ટ એપ્લિકેશન, પેમેન્ટ ગેટવે અથવા ટેલિકોમ સેવામાં ખામીને કારણે થઈ હોય, તો પણ ગ્રાહકને સંપૂર્ણ રકમ પરત મળશે. જો કે, ઘટનાના પાંચ કેલેન્ડર દિવસમાં બેંકમાં ફરિયાદ નોંધાવવી આવશ્યક છે.
RBIના નવા નિયમની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહક બેદરકારી દાખવે તો પણ વળતર મળી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિ ભૂલથી ફિશિંગ લિંક પર ક્લિક કરે છે અથવા OTP શેર કરે છે, પરંતુ તાત્કાલિક બેંકને જાણ કરે છે અને ફરિયાદ નોંધાવે છે, અને નુકસાન નિર્ધારિત મર્યાદામાં હોય છે, તો પણ તેમને રાહત મળી શકે છે. જો કે, જો બેંક સાબિત કરે છે કે ગ્રાહકે સ્પષ્ટ ચેતવણીઓને અવગણી છે અથવા ઘોર બેદરકારી દાખવી છે, તો ગ્રાહક જવાબદાર હોઈ શકે છે.
