કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં રહેતા વિદેશી નાગરિકોની અનેક શ્રેણીઓ માટે પાસપોર્ટ અને વિઝા નિયમો હળવા કર્યા છે . આમાં કેટલાક પાકિસ્તાની નાગરિકો, લઘુમતી શરણાર્થીઓ, શ્રીલંકાના તમિલો અને તિબેટીઓનો સમાવેશ થાય છે. ગુરુવારે જારી કરાયેલ ઇમિગ્રેશન અને વિદેશીઓ (મુક્તિ) (સુધારા) આદેશ, 2026, આ પડોશી દેશો વચ્ચે નેપાળ, ભૂટાન અને ભારતના નાગરિકો માટે મુસાફરી અને ઓળખ નિયમોને પણ સરળ બનાવે છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા સુધારેલા નિયમો અનુસાર, ભારતમાં કાયમી સ્થાયી થવાના ઇરાદાથી 31 ડિસેમ્બર, 2009 ના રોજ અથવા તે પહેલાં ભારત આવેલા પાકિસ્તાની નાગરિકોને પાસપોર્ટ રિન્યુઅલ માટેની સામાન્ય શરતોમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આ મુક્તિ એવા લોકોને લાગુ પડે છે જેઓ પાકિસ્તાન દ્વારા જારી કરાયેલ કોમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ નેશનલ આઇડેન્ટિટી કાર્ડ (CNIC) ના અભાવે તેમના મુસાફરી દસ્તાવેજો રિન્યૂ કરવામાં અસમર્થ છે.
આ મુક્તિ મેળવવા માટે, તેમણે પાકિસ્તાનમાં રહેતા સમયે લગ્ન કર્યા ન હોવા જોઈએ કે કોઈ સ્થાવર મિલકત ખરીદી ન હોવી જોઈએ. વધુમાં, તેમના પ્રસ્થાન દરમિયાન પાછળ રહી ગયેલા કોઈપણ પરિવારના સભ્યો ભારતીય નાગરિક હોવા જોઈએ. વધુમાં, તેમણે એક બાંયધરી આપવી જોઈએ કે તેઓ પાકિસ્તાન પાછા નહીં ફરે. સૂચનામાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમની સામે કોઈ પ્રતિકૂળ પોલીસ કે સુરક્ષા અહેવાલો હોવા જોઈએ નહીં.
મુક્તિની ત્રીજી શ્રેણીમાં ભારતીય મૂળના એવા વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે જેમણે મલેશિયન અથવા સિંગાપોરની નાગરિકતા મેળવી હતી અને 31 ડિસેમ્બર, 2009 ના રોજ અથવા તે પહેલાં તે દેશો દ્વારા જારી કરાયેલા પાસપોર્ટનો ઉપયોગ કરીને ભારત પાછા ફર્યા હતા. આ વ્યક્તિઓના પાસપોર્ટની મુદત પૂરી થઈ ગઈ છે અને તેમને રિન્યુ કરવામાં આવ્યા નથી કારણ કે તેઓ સંબંધિત દેશોની રિન્યુલ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરતા નથી.
સૂચના અનુસાર, આ જોગવાઈ હેઠળ, "ભારતીય મૂળની વ્યક્તિ" નો અર્થ એવો થાય છે કે જે વિદેશી નાગરિક (પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા, અફઘાનિસ્તાન, ભૂતાન, નેપાળ અને ચીનનો નાગરિક ન હોય) જેની પાસે ક્યારેય ભારતીય પાસપોર્ટ હોય; અથવા જો તે વ્યક્તિ, તેના માતા-પિતા, દાદા-દાદી, અથવા પરદાદા-પૌત્રી ભારતમાં જન્મ્યા હોય અને ભારત સરકાર અધિનિયમ, 1935 માં ઉલ્લેખિત પ્રદેશોમાં અથવા પછીથી ભારતનો ભાગ બનેલા પ્રદેશોમાં કાયમી નિવાસી રહ્યા હોય, જો તેઓ ક્યારેય ઉપરોક્ત દેશો (પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, વગેરે) ના નાગરિક ન હોય.
