ભારતના બંધારણના ઘડવૈયાઓએ તેમાં ધર્મનિરપેક્ષનો સમાવેશ કેમ ન કર્યો? જાણો..

કટોકટીની ઘોષણાની ૫૦મી વર્ષગાંઠ પર બોલતા, RSSના મહાસચિવ દત્તાત્રેય હોસાબલેએ બંધારણના ૪૨મા સુધારા દ્વારા પ્રસ્તાવનામાં 'ધર્મનિરપેક્ષ' અને 'સમાજવાદી' શબ્દોના સમાવેશ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. હોસાબલેની ટિપ્પણી પછી કોંગ્રેસે RSS અને ભાજપ પર પ્રહારો કર્યા, ત્યારે ઉપરાષ્ટ્રપતિ જગદીપ ધનખડ અને કેન્દ્રીય મંત્રીઓ શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ અને જીતેન્દ્ર સિંહે આ વિચારને સમર્થન આપ્યું કે આ બે શબ્દોના સમાવેશની સમીક્ષા કરવાની જરૂર છે. ધનખડે કહ્યું કે ઇન્દિરા ગાંધી દ્વારા લાદવામાં આવેલી કટોકટી દરમિયાન પ્રસ્તાવનામાં શબ્દોનો સમાવેશ ન્યાયની મજાક અને સનાતનની ભાવનાનું અપમાન હતું. રસપ્રદ વાત એ છે કે હોસાબલેએ ભારતીય બંધારણના મૂળ ડ્રાફ્ટમાં આ શબ્દ ન હોવાનો જે દલીલ કરી હતી તે ખોટી નથી. મૂળ બંધારણમાં 'ધર્મનિરપેક્ષ' શબ્દનો એકમાત્ર ઉપયોગ કલમ ૨૫-૨A માં હતો. અહીં તેનો ઉપયોગ રાજકીય અથવા અન્ય બિનસાંપ્રદાયિક પ્રવૃત્તિનો ઉલ્લેખ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો જે ધાર્મિક પ્રથા સાથે સંકળાયેલ હોઈ શકે છે, અને રાજ્યના સ્વભાવનું વર્ણન કરવા માટે નહીં. હોસાબલેએ કહ્યું, હા, સમાજવાદ અને બિનસાંપ્રદાયિકતાના વિચારો સરકારના નિયમો અને નીતિઓ દ્વારા અસ્તિત્વમાં હતા, પરંતુ તે અલગ છે. જોકે, એ પ્રશ્ન થવો જોઈએ કે શું 'ધર્મનિરપેક્ષ' અને 'સમાજવાદી' બંધારણમાં રહેવા જોઈએ કે નહીં કારણ કે બંધારણના નિર્માતાઓએ મૂળ રીતે આનો સમાવેશ કર્યો ન હતો.