સુપ્રીમ કોર્ટે અરાવલી કેસની સુઓમોટો નોંધ લીધી

સુપ્રીમ કોર્ટે અરવલ્લી હિલ્સ કેસની સુઓમોટો નોંધ લીધી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતામાં સોમવારથી આ કેસની સુનાવણી શરૂ થશે. તાજેતરમાં અરવલ્લી હિલ્સને લઈને અનેક વિસ્તારોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો જોવા મળ્યા હતા. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે સતત કહ્યું છે કે અરવલ્લી હિલ્સ કોઈ જોખમમાં નથી. કોંગ્રેસ પાર્ટીનો આરોપ છે કે મોટા પાયે ખાણકામને મંજૂરી આપવા માટે અરવલ્લીની વ્યાખ્યામાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. જો કે, સરકારે કોંગ્રેસ પાર્ટીના આ દાવાને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે. એ નોંધવું જોઈએ કે કેન્દ્ર સરકારે તાજેતરમાં રાજ્ય સરકારોને અરવલ્લીમાં કોઈપણ નવા ખાણકામ લીઝ આપવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાના નિર્દેશો જારી કર્યા છે. આ પ્રતિબંધ સમગ્ર અરવલ્લી પ્રદેશમાં સમાન રીતે લાગુ પડે છે અને તેનો ઉદ્દેશ્ય પર્વતમાળાની અખંડિતતા જાળવવાનો છે. આ નિર્દેશોનો ઉદ્દેશ્ય ગુજરાતથી રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર સુધી ફેલાયેલી સતત ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સાંકળ તરીકે અરવલ્લીને સુરક્ષિત રાખવાનો અને બધી અનિયંત્રિત ખાણકામ પ્રવૃત્તિઓને રોકવાનો છે. વધુમાં, કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયે ભારતીય વન સંશોધન અને શિક્ષણ પરિષદને કેન્દ્ર દ્વારા પહેલાથી જ ખાણકામ-પ્રતિબંધિત તરીકે નિયુક્ત કરાયેલા વિસ્તારો ઉપરાંત, અરવલ્લી પ્રદેશમાં એવા વધારાના વિસ્તારો/ઝોન ઓળખવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે જ્યાં પર્યાવરણીય, ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય અને ભૂપ્રદેશ-સ્તરના વિચારણાઓના આધારે ખાણકામ પ્રતિબંધોની જરૂર હોય છે. ભારતીય વન સંશોધન અને શિક્ષણ પરિષદને સમગ્ર અરવલ્લી પ્રદેશ માટે ટકાઉ ખાણકામ માટે એક વ્યાપક, વિજ્ઞાન-આધારિત વ્યવસ્થાપન યોજના તૈયાર કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ યોજના સંચિત પર્યાવરણીય અસરો અને ઇકોલોજીકલ વહન ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરશે, ઇકોલોજીકલ રીતે સંવેદનશીલ અને સંરક્ષણાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારોને ઓળખશે અને પુનઃસ્થાપન અને પુનર્વસન પગલાંની રૂપરેખા આપશે. વ્યાપક હિસ્સેદારોના પરામર્શ માટે આ યોજના જાહેર કરવામાં આવશે. કેન્દ્રના આ પ્રયાસથી સ્થાનિક ભૂગોળ (ભૂમિસ્વરૂપોનો અભ્યાસ અથવા વર્ણન, પર્વતો, નદીઓ, ખીણો અને ઊંચાઈ જેવી સપાટીની વિશેષતાઓ), ઇકોલોજી અને જૈવવિવિધતાને ધ્યાનમાં લઈને સમગ્ર અરવલ્લી પ્રદેશમાં ખાણકામથી સુરક્ષિત અને પ્રતિબંધિત વિસ્તારોનો વ્યાપ વધુ વિસ્તૃત થશે.