આસારામને મેડિકલ ગ્રાઉન્ડ પર સુપ્રીમ કોર્ટે વચગાળાના જામીન આપ્યા

એક સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણયમાં, ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે વિવાદાસ્પદ ધાર્મિક નેતા આસારામને તબીબી આધાર પર વચગાળાના જામીન આપ્યા છે. 8 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ જાહેર કરાયેલા કોર્ટના નિર્ણયથી સમગ્ર ગુજરાત અને દેશભરમાં મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે. જાતીય શોષણ માટે આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા આસારામે બગડતી તબિયતને ટાંકીને એક અરજી દાખલ કરી હતી, જેના કારણે અદાલતે તેને તબીબી સારવાર લેવા માટે અસ્થાયી ધોરણે મુક્ત કરવા જણાવ્યું હતું. આસારામ, એક સમયે સમગ્ર ભારતમાં વિશાળ અનુયાયીઓ સાથે આદરણીય આધ્યાત્મિક નેતા હતા, તેને 2018 માં જોધપુરમાં તેના આશ્રમમાં એક સગીર સાથે જાતીય શોષણ કરવા બદલ દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો. આ કેસે વ્યાપક મીડિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું, જેના કારણે આધ્યાત્મિક નેતાઓની જવાબદારી અંગે રાષ્ટ્રવ્યાપી ચર્ચાઓ થઈ હતી. દોષિત ઠેરવ્યા બાદથી આસારામ જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલમાં કેદ છે. વર્ષોથી, આસારામે આરોગ્યના મુદ્દા સહિત વિવિધ આધારો પર વારંવાર જામીન માંગ્યા છે. જો કે, અદાલતોએ ગુનાની ગંભીરતા અને સાક્ષીઓને પ્રભાવિત કરવાની ચિંતાને ટાંકીને તેની અરજીઓને સતત નકારી કાઢી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય તેના તાજેતરના ચુકાદામાં, મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.વાય. ચંદ્રચુડે આસારામની તબીબી સ્થિતિનો સ્વીકાર કર્યો હતો. અદાલતે તબીબી નિષ્ણાતોના વિગતવાર અહેવાલોની સમીક્ષા કરી જે દર્શાવે છે કે વય-સંબંધિત ગૂંચવણો અને લાંબી બિમારીઓને કારણે તેમનું સ્વાસ્થ્ય નોંધપાત્ર રીતે બગડ્યું છે. તેને વચગાળાના જામીન આપતા કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ રાહત માનવતાના આધાર પર છે, જેનાથી આસારામને અદ્યતન તબીબી સારવાર મળી શકે છે. જામીન કડક શરતો સાથે આવે છે, જેમાં તેના સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ પર નિયમિત અપડેટ, પ્રતિબંધિત જાહેર દેખાવો અને અનુયાયીઓને સંબોધિત કરવા પર પ્રતિબંધનો સમાવેશ થાય છે. આ નિર્ણયને લઈને વિવિધ પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે. આસારામના સમર્થકો, જેઓ તેમની નિર્દોષતામાં વિશ્વાસ રાખે છે, તેમણે આ નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે અને તેને ન્યાયના કૃત્ય તરીકે જોયા છે. ઘણા લોકો ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં તેમના આશ્રમોની બહાર ઉજવણી કરવા માટે એકઠા થયા હતા, અને તેને દૈવી હસ્તક્ષેપના સંકેત તરીકે દાવો કર્યો હતો. તેનાથી વિપરિત, મહિલા અધિકાર કાર્યકરો અને કાનૂની નિષ્ણાતોએ ચુકાદાની ટીકા કરી છે, એવી દલીલ કરી છે કે તે એક ખતરનાક દાખલો સેટ કરે છે. "ન્યાયતંત્રે એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે જામીન આપવાથી બચી ગયેલાઓની દુર્દશા અથવા ગુનાની ગંભીરતાને નબળી ન પડે," રંજના કુમારીએ જણાવ્યું હતું, અગ્રણી મહિલા અધિકાર કાર્યકર્તા. આસારામના ગૃહ રાજ્ય ગુજરાતમાં આ નિર્ણયની રાજકીય અને સામાજિક અસરો છે. અમદાવાદ અને સુરતમાં તેમના આશ્રમો આધ્યાત્મિક અને રાજકીય પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્રબિંદુ બની રહ્યા છે. જ્યારે તેની મુક્તિ તેના સમર્થન આધારને મજબૂત બનાવવાની સંભાવના છે, તે જાહેર વ્યવસ્થામાં સંભવિત વિક્ષેપો અંગે પણ ચિંતા ઉભી કરે છે. ગુજરાત પોલીસે તેમના આશ્રમની આસપાસ પહેલેથી જ સુરક્ષા વધારી દીધી છે, મોટા મેળાવડા અને સમર્થકો અને વિરોધીઓ વચ્ચે સંભવિત અથડામણની ધારણા છે. રાજ્ય સરકારે આસારામના અનુયાયીઓને શાંતિ જાળવવા અને ન્યાયતંત્રના નિર્ણયનું સન્માન કરવા વિનંતી કરી છે. કાનૂની નિષ્ણાતો ભારપૂર્વક જણાવે છે કે વચગાળાના જામીન એ નિર્દોષતાનું પ્રતિબિંબ નથી પરંતુ ચોક્કસ સંજોગોને સંબોધવા માટેની જોગવાઈ છે. વરિષ્ઠ એડવોકેટ હરીશ સાલ્વેએ જણાવ્યું હતું કે, "કોર્ટે કાયદાના માળખામાં તેના વિવેકબુદ્ધિનો ઉપયોગ કર્યો છે, તેની ખાતરી કરીને માનવતાવાદી વિચારણાઓ ન્યાય સાથે સંતુલિત છે." આસારામની મુક્તિથી ભારતમાં કાયદો, ધર્મ અને જાહેર લાગણીના આંતરછેદ અંગેની ચર્ચાઓ ફરી શરૂ થવાની અપેક્ષા છે. જ્યારે વચગાળાના જામીન કામચલાઉ છે, ત્યારે આસારામની કાનૂની લડાઈ અને જાહેર છબી પર તેની અસરો જોવાની બાકી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે તેની તબીબી સ્થિતિ અને જામીનની શરતોના પાલનની પુનઃઆકલન કરવા માટે ત્રણ મહિનામાં સમીક્ષા સુનાવણી સુનિશ્ચિત કરી છે.