NCERT ધોરણ 9 ના અભ્યાસક્રમમાં SIR અને EC નો સમાવેશ

NCERT એ તેના ધોરણ 9 ના સામાજિક વિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોમાં વધુ એક પ્રકરણ ઉમેર્યું છે. વિદ્યાર્થીઓને હવે મતદાર યાદીઓના ખાસ સઘન પુનરાવર્તન અને ચૂંટણી પંચ વિશે શીખવવામાં આવશે. નવી પાઠ્યપુસ્તકમાં ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયાને "અપ્રતિમ" તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. પુસ્તક અનુસાર, ચૂંટણી પંચ દેશમાં મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણીઓ સુનિશ્ચિત કરે છે, મતદાર યાદીઓ તૈયાર કરે છે અને લોકશાહી પ્રણાલીને મજબૂત બનાવે છે. 

પહેલી વાર, સામાજિક વિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પર એક અલગ પ્રકરણનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તે સમજાવે છે કે SIRનો હેતુ મતદાર યાદીમાં અચોક્કસતાને અપડેટ, ચકાસણી અને સુધારવાનો છે. NCERT અનુસાર, આ પ્રક્રિયા ખાતરી કરે છે કે કોઈપણ લાયક મતદાર મતદાનના અધિકારથી વંચિત ન રહે અને કોઈ અયોગ્ય વ્યક્તિ મતદાર યાદીમાં સામેલ ન થાય. પાઠ્યપુસ્તકમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે SIR દરમિયાન, 18 વર્ષની ઉંમર પ્રાપ્ત કરનારા નવા મતદારોના નામ ઉમેરવામાં આવે છે. વધુમાં, મૃત્યુ પામેલા, તેમના સરનામા બદલાયેલા અથવા એક કરતા વધુ વખત નોંધાયેલા લોકોના નામ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે. વધુમાં, અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર થાય તે પહેલાં લોકો પાસેથી દાવાઓ અને વાંધા માંગવામાં આવે છે, જેથી કોઈપણ ભૂલોને સમયસર સુધારી શકાય. 

નવા પુસ્તકમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવવા માટે EVM, VVPAT, આદર્શ આચારસંહિતા અને મતદાર જાગૃતિ અભિયાન જેવા પગલાંનો પણ ઉલ્લેખ છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે એક પ્રવૃત્તિ પણ પૂરી પાડવામાં આવી છે, જેમાં તેમને 1977, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 અને 2024 ની લોકસભા ચૂંટણી પછી રચાયેલી ગઠબંધન સરકારોનો અભ્યાસ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. નોંધનીય છે કે NCERT ના સામાજિક વિજ્ઞાન પુસ્તકના અભ્યાસક્રમમાં આ ફેરફાર એવા સમયે કરવામાં આવ્યો છે જ્યારે દેશના ઘણા વિરોધ પક્ષો ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને નિષ્પક્ષતા પર સતત પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે.