રશિયા અમેરિકા સાથેના પ્લુટોનિયમ કરારમાંથી ખસી જવાની તૈયારીમાં

(જી.એન.એસ) તા. 8

મોસ્કો,

મોસ્કો,

રશિયાના સંસદના નીચલા ગૃહે બુધવારે હજારો શીત યુદ્ધના પરમાણુ શસ્ત્રોમાંથી બચેલા શસ્ત્રો-ગ્રેડ પ્લુટોનિયમના વિશાળ ભંડારને ઘટાડવાના હેતુથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના સીમાચિહ્ન કરારમાંથી ખસી જવાના પગલાને મંજૂરી આપી.

2000 માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ પ્લુટોનિયમ મેનેજમેન્ટ અને ડિસ્પોઝિશન એગ્રીમેન્ટ (PMDA) માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને રશિયા બંનેને ઓછામાં ઓછા 34 ટન શસ્ત્રો-ગ્રેડ પ્લુટોનિયમનો નિકાલ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા હતી, જે યુએસ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે 17,000 જેટલા પરમાણુ શસ્ત્રો માટે પૂરતું હોત. તે 2011 માં અમલમાં આવ્યું.

“યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઘણા નવા રશિયા વિરોધી પગલાં લીધાં છે જે કરાર સમયે પ્રવર્તતા વ્યૂહાત્મક સંતુલનને મૂળભૂત રીતે બદલી નાખે છે અને વ્યૂહાત્મક સ્થિરતા માટે વધારાના જોખમો ઉભા કરે છે,” કરારમાંથી મોસ્કોને પાછી ખેંચી લેતા કાયદા પર રશિયન નોંધમાં કહેવામાં આવ્યું છે.

શીત યુદ્ધ પછી હજારો શસ્ત્રો તોડી પાડ્યા પછી, મોસ્કો અને વોશિંગ્ટન બંને પાસે શસ્ત્રો-ગ્રેડ પ્લુટોનિયમનો વિશાળ ભંડાર બાકી હતો જેનો સંગ્રહ કરવો મોંઘો હતો અને સંભવિત પ્રસારનું જોખમ ઊભું કરતું હતું.

પીએમડીએનો ઉદ્દેશ્ય શસ્ત્રો-ગ્રેડ પ્લુટોનિયમને સુરક્ષિત સ્વરૂપોમાં રૂપાંતરિત કરીને તેનો નિકાલ કરવાનો હતો – જેમ કે મિશ્ર ઓક્સાઇડ (MOX) બળતણ અથવા વીજળી ઉત્પાદન માટે ફાસ્ટ-ન્યુટ્રોન રિએક્ટરમાં પ્લુટોનિયમ ઇરેડિયેટ કરીને.

રશિયાએ 2016 માં કરારના અમલીકરણને સ્થગિત કર્યું, જેમાં યુએસ પ્રતિબંધો અને તેને રશિયા વિરુદ્ધ બિનમૈત્રીપૂર્ણ પગલાં, નાટો વિસ્તરણ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તેના પ્લુટોનિયમના નિકાલની રીતમાં ફેરફાર ગણાવ્યા હતા.

રશિયાએ તે સમયે કહ્યું હતું કે વોશિંગ્ટન દ્વારા રશિયન મંજૂરી વિના, ફક્ત પ્લુટોનિયમને પાતળું કરીને તેનો નિકાલ કરવામાં આવ્યા પછી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે કરારનું પાલન કર્યું નથી.

રશિયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અત્યાર સુધી વિશ્વની સૌથી મોટી પરમાણુ શક્તિઓ છે, અને તેઓ એકસાથે લગભગ 8,000 પરમાણુ શસ્ત્રોનું નિયંત્રણ કરે છે, જોકે 1986 માં 73,000 શસ્ત્રોની ટોચ કરતાં ઘણા ઓછા છે, ફેડરેશન ઓફ અમેરિકન સાયન્ટિસ્ટ્સ અનુસાર.