કુપોષણને કારણે 65 બાળકોના મૃત્યુ બાદ ગુસ્સે ભરાયેલી હાઈકોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને ઠપકો આપ્યો

મહારાષ્ટ્રના આદિવાસી પ્રભુત્વ ધરાવતા મેલઘાટ પ્રદેશમાં કુપોષણને કારણે બાળકોના સતત મૃત્યુ અંગે બોમ્બે હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને કડક ઠપકો આપ્યો છે. કોર્ટે પરિસ્થિતિને "ભયાનક" ગણાવી હતી અને સરકારના વલણને "અત્યંત બેદરકાર અને અસંવેદનશીલ" ગણાવ્યું હતું. જાહેર હિતની અરજીઓની સુનાવણી કરતી વખતે, ન્યાયાધીશ રેવતી મોહિતે ડેરે અને ન્યાયાધીશ સંદેશ પાટીલની ડિવિઝન બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે જૂન 2025 થી શૂન્યથી છ મહિનાની વય જૂથના 65 બાળકો કુપોષણને કારણે મૃત્યુ પામ્યા છે, જે રાજ્ય માટે ગંભીર અને શરમજનક પરિસ્થિતિ છે. સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે રાજ્ય સરકારની કામગીરીની આકરી ટીકા કરતા કહ્યું કે, "તમને (સરકારને) 2006 થી આ મુદ્દા પર આદેશો મળી રહ્યા છે, પરંતુ કોઈ નક્કર સુધારો થયો નથી. દસ્તાવેજો દાવો કરે છે કે બધું બરાબર છે, જ્યારે જમીની વાસ્તવિકતા તદ્દન અલગ છે. આ દર્શાવે છે કે સરકાર આ મુદ્દા અંગે કેટલી ગંભીર (અથવા ઉદાસીન) છે." કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ મામલો ફક્ત આંકડાઓનો વિષય નથી, પરંતુ માનવતાના અસ્તિત્વનો પ્રશ્ન છે. કોર્ટે રાજ્ય સરકારને પૂછ્યું કે, વર્ષોની ચેતવણીઓ છતાં, કુપોષણને કારણે થતા મૃત્યુ કેમ બંધ થયા નથી. હાઇકોર્ટે રાજ્ય સરકારને 24 નવેમ્બરના રોજ જાહેર આરોગ્ય, આદિજાતિ વિકાસ, મહિલા અને બાળ કલ્યાણ અને નાણાં વિભાગના મુખ્ય સચિવોને વ્યક્તિગત રીતે રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. વધુમાં, કોર્ટે ચારેય વિભાગોને આ મુદ્દા પર અત્યાર સુધી લેવાયેલા પગલાંનો વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, "સરકાર જાહેર આરોગ્યના મુદ્દાને ખૂબ જ હળવાશથી લઈ રહી છે. આ ખૂબ જ દુઃખદ પરિસ્થિતિ છે." આદિવાસી વિસ્તારોમાં ડોકટરોની અછત અને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો ઉલ્લેખ કરીને, કોર્ટે એવું પણ સૂચન કર્યું હતું કે આવા વિસ્તારોમાં નિયુક્ત ડોકટરોને ત્યાં સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે વધુ પગાર અથવા પ્રોત્સાહનો આપવા જોઈએ. ડિવિઝન બેન્ચે રાજ્ય સરકારને સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે, "તમારી પાસે આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે કોઈ નક્કર વ્યવસ્થા નથી. કેટલીક જવાબદારી સ્થાપિત કરવી જોઈએ. આ મુદ્દો ફક્ત વહીવટી નથી, પણ માનવીય સંવેદનાઓનો પણ છે. પૂર્વ મહારાષ્ટ્રના અમરાવતી જિલ્લાનો મેલઘાટ પ્રદેશ લાંબા સમયથી કુપોષણ, આરોગ્ય સેવાઓનો અભાવ અને ઉચ્ચ માતૃત્વ અને શિશુ મૃત્યુ દરને કારણે સમાચારમાં છે. 2006 થી કોર્ટ આ મુદ્દા પર આદેશો જારી કરી રહી છે, પરંતુ પરિસ્થિતિમાં કોઈ ખાસ સુધારો થયો નથી. જૂન અને નવેમ્બર 2025 ની વચ્ચે 65 બાળકોના મૃત્યુએ ફરી એકવાર રાજ્ય સરકારની આરોગ્યસંભાળ વ્યવસ્થા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.