AI છીનવશે નોકરી, બેંકોમાં 10 હજાર પદ ખતમ

ભારતમાં ખાનગી બેંકો હંમેશા મોટા પાયે રોજગારી પૂરી પાડવા માટે જાણીતી રહી છે, પરંતુ આ ક્ષેત્રનો લેન્ડસ્કેપ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. જ્યારે બેંકો તેમના કાર્યો અને શાખાઓના વિસ્તરણનો વિસ્તાર કરી રહી છે, ત્યારે કર્મચારીઓની સંખ્યા પાછળ રહી ગઈ છે. આનું મુખ્ય કારણ ડિજિટાઇઝેશન, ઓટોમેશન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો વધતો ઉપયોગ છે. ગયા નાણાકીય વર્ષ (નાણાકીય વર્ષ 26) માં, દેશની ટોચની 10 ખાનગી બેંકોએ 10,000 થી વધુ નોકરીઓ ગુમાવી હતી. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ટેકનોલોજી ધીમે ધીમે માણસોનું સ્થાન લઈ રહી છે અને બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં રોજગારનું લેન્ડસ્કેપ બદલી રહી છે.

તાજેતરના એક અહેવાલ મુજબ, 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં ટોચની 10 ખાનગી બેંકોના કુલ કર્મચારીઓમાં 10,114 કર્મચારીઓનો ઘટાડો થયો હતો. પાછલા વર્ષમાં પણ 9,637 પદોનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ બે વર્ષ પહેલા (નાણાકીય વર્ષ 24) થી તદ્દન વિપરીત છે, જ્યારે આ બેંકોએ મળીને 83,000 થી વધુ લોકોને રોજગાર આપ્યો હતો. દેશની ચાર સૌથી મોટી ખાનગી બેંકો (HDFC, ICICI, Axis અને Kotak Mahindra) માં, તેઓએ સામૂહિક રીતે કર્મચારીઓની સંખ્યામાં 14,364 નો ઘટાડો કર્યો હતો. ICICI બેંકમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જેમાં 6,633 કર્મચારીઓ હતા. આ પછી HDFC બેંકમાં 3,346, એક્સિસ બેંકમાં 3,116 અને કોટક મહિન્દ્રા બેંકમાં 1,269 કર્મચારીઓનો ઘટાડો થયો હતો.

આશ્ચર્યજનક રીતે, કર્મચારીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાનો અર્થ એ નથી કે બેંકોની કામગીરી ઘટી રહી છે. આ ટોચની ચાર બેંકોએ નાણાકીય વર્ષ 26 માં લગભગ 1,289 નવી શાખાઓ અને વ્યવસાય કેન્દ્રો ખોલ્યા. પહેલા એવું માનવામાં આવતું હતું કે નવી શાખાઓ ખોલવાની સાથે, નવી ભરતીઓ પણ અનુસરશે, પરંતુ હવે આ સમીકરણ તૂટી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. નવી ભરતીઓની ગતિ નોંધપાત્ર રીતે ધીમી પડી ગઈ છે. ઉદાહરણ તરીકે, HDFC બેંકે નાણાકીય વર્ષ 26 માં 45,902 લોકોને નોકરી પર રાખ્યા હતા, જે બે વર્ષ પહેલાં કરવામાં આવેલી 89,115 ભરતીઓમાંથી લગભગ અડધા હતા. કોટક મહિન્દ્રા બેંકની કાયમી ભરતી પણ 31,686 થી ઘટીને 18,927 થઈ ગઈ છે. કર્મચારીઓની નિવૃત્તિ દર 15 થી 32 ટકાની વચ્ચે રહે છે, પરંતુ બેંકો હવે દરેક ખાલી જગ્યા ભરવા માટે ઉતાવળ કરી રહી નથી.