By શણના ખેડૂતોને મોટી રાહત આપતા, કેન્દ્ર સરકારે 2026-27 માર્કેટિંગ સીઝન માટે કાચા શણ (TD-3 ગ્રેડ) ના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) માં પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹275 નો વધારો કરીને ₹5,925 કર્યો છે. કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કેબિનેટની બેઠક બાદ આ નિર્ણયની જાહેરાત કરી. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું ખેડૂતોની આવક વધારવા અને શણના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
સરકારે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે MSP એ જ સિદ્ધાંત પર આધારિત છે જે ખેડૂતોને સમગ્ર ભારતના સરેરાશ ઉત્પાદન ખર્ચ કરતાં ઓછામાં ઓછા 50% વધુ ભાવ મળે તેની ખાતરી કરે છે. આ વધારા સાથે, શણના ખેડૂતોને તેમની મહેનત માટે વધુ સારી કિંમત મળવાની અપેક્ષા છે. ભારત કાચા શણના વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદકોમાંનો એક છે, અને પૂર્વીય રાજ્યો, ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ અને બિહારના લાખો ખેડૂતો આ પાક પર આધાર રાખે છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, 2014 માં કાચા શણ માટે MSP ₹2,400 પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો, જે હવે વધીને ₹5,925 થયો છે. આનો અર્થ એ થયો કે છેલ્લા દાયકામાં MSP લગભગ 2.5 ગણો વધ્યો છે. વધુમાં, 2004-05 અને 2013-14 વચ્ચે, શણના ખેડૂતોને કુલ ₹441 કરોડની MSP ચુકવણી કરવામાં આવી હતી, જ્યારે 2014-15 અને 2025-26 વચ્ચે, આ રકમ વધીને ₹1,342 કરોડ થઈ ગઈ, જે લગભગ ત્રણ ગણી છે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે જ્યુટ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (JCI) ને ભાવ સહાય કામગીરીની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. જો બજાર ભાવ MSP થી નીચે જાય છે, તો JCI સીધા ખેડૂતો પાસેથી ખરીદી કરશે. આ પ્રક્રિયામાં થયેલા કોઈપણ નુકસાનની ભરપાઈ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવશે.
કાચા શણના અન્ય ગ્રેડ અને જાતો માટે MSP TD-3 ગ્રેડના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે. આનાથી શણ ક્ષેત્રમાં ભાવ સંતુલન જળવાઈ રહેશે અને ખેડૂતોને સ્થિર આવકની ખાતરી મળશે.
નિષ્ણાતો માને છે કે MSPમાં આ વધારો ખેડૂતોને બજારની અનિશ્ચિતતાથી બચાવવામાં મદદ કરશે. તે શણની ખેતીને પણ વેગ આપશે અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપશે.
