By દેશની રાજધાની દિલ્હી ફરી એકવાર ખતરનાક સ્તરના પ્રદૂષણનો સામનો કરી રહી છે. આકાશ ધુમ્મસથી ઘેરાયેલું છે, અને હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) સતત “ગંભીર” શ્રેણીમાં રહે છે. રાહત માટે આશા લાવનાર IIT કાનપુરની એક સંશોધન ટીમ છે, જેણે કૃત્રિમ વરસાદ માટે એક ફોર્મ્યુલા વિકસાવી છે. આગામી ત્રણ દિવસમાં દિલ્હીની હવાને પ્રદૂષણ મુક્ત કરવા માટે આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.
IIT કાનપુરના વૈજ્ઞાનિકોની આ ટીમ દિલ્હી સરકાર અને કેન્દ્રીય બાગાયત મંત્રાલયના સહયોગથી આ મિશન હાથ ધરી રહી છે. ટીમે સમજાવ્યું કે દિલ્હીની પ્રદૂષિત હવાને સાફ કરવા માટે એક ખાસ કેમિકલ સ્પ્રે ક્લાઉડ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ ટેકનિક હેઠળ, એક ખાસ વિમાનમાં સિલ્વર આયોડાઇડ અને સોડિયમના રાસાયણિક મિશ્રણ ભરવામાં આવ્યું છે. આ વિમાન આ રસાયણોને વાદળોમાં છાંટશે, જેનાથી ભેજ વધશે અને કૃત્રિમ વરસાદ થશે.
IIT કાનપુરના ડિરેક્ટર ડૉ. મનીદ્રા અગ્રવાલે સમજાવ્યું કે કૃત્રિમ વરસાદ બનાવવાના પ્રયાસો પહેલા પણ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ જરૂરી પરવાનગીઓના અભાવે તે શક્ય ન હતા. આ વખતે, દિલ્હી સરકાર અને પર્યાવરણ મંત્રાલય બંને તરફથી લીલીઝંડી મળતાં, આ પ્રયોગ સફળ થવાની શક્યતા વધુ છે.
તેમણે સમજાવ્યું કે આ ટેકનોલોજી આશરે 100 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં વરસાદ ઉત્પન્ન કરી શકે છે, જે વાયુ પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે. IIT ટીમે બધી તકનીકી તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લીધી છે અને પ્રેક્ટિસ રિહર્સલ પણ કર્યા છે. હવે, તેઓ ફક્ત અનુકૂળ હવામાનની રાહ જોઈ રહ્યા છે, એટલે કે વાદળો બનવાની. દિલ્હીના આકાશમાં વાદળો બનતાની સાથે જ, રસાયણોનો છંટકાવ કરીને કૃત્રિમ વરસાદ તરત જ ઉત્પન્ન કરવામાં આવશે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ વરસાદ હવાને સ્વચ્છ કરવામાં અને પ્રદૂષણથી નોંધપાત્ર રાહત આપવામાં મદદ કરશે, જેનાથી શહેરના રહેવાસીઓને તાજી હવા શ્વાસ લેવામાં મદદ મળશે.
આમ, IIT કાનપુરની આ પહેલને દિલ્હીને પ્રદૂષણ મુક્ત કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં દેશના અન્ય પ્રદૂષિત શહેરો માટે એક મોડેલ સાબિત થઈ શકે છે.
