By સ્મિથસોનિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂશનના નેશનલ મ્યુઝિયમ ઓફ એશિયન આર્ટે જાહેરાત કરી છે કે તે ત્રણ દુર્લભ પ્રાચીન કાંસ્ય શિલ્પો ભારત સરકારને પરત કરશે. સંપૂર્ણ તપાસ અને વિગતવાર ઉત્પત્તિ સંશોધન પછી, આ શિલ્પો તમિલનાડુના મંદિરોમાંથી ચોરાઈ ગયા હોવાનું સાબિત થયું. આ પગલું સાંસ્કૃતિક વારસો પરત કરવા માટે વધતા જતા વૈશ્વિક પ્રયાસનો એક ભાગ છે.
આ ત્રણ શિલ્પો દક્ષિણ ભારતીય કાંસ્ય કલાની શ્રેષ્ઠ કૃતિઓ છે, જેનો પરંપરાગત રીતે મંદિર પૂજા અને સરઘસ માટે ઉપયોગ થાય છે. તેમાં શામેલ છે…
શિવ નટરાજ (ચોલ કાળ, આશરે ૯૯૦ એડી): આ શિલ્પ શિવને તેમના નૃત્ય સ્વરૂપમાં દર્શાવે છે, જે બ્રહ્માંડના નૃત્યનું પ્રતીક છે. તે તમિલનાડુના તંજાવુર જિલ્લાના તિરુત્તુરૈપ્પુન્ડી તાલુકામાં શ્રી ભાવ ઔષધેશ્વર મંદિર સાથે સંકળાયેલું છે, જ્યાં તેનો ફોટોગ્રાફ 1957 માં લેવામાં આવ્યો હતો.
સોમસ્કંદ (ચોલ કાળ, 12મી સદી): આ શિલ્પ શિવ, પાર્વતી અને કાર્તિકેયને એકસાથે દર્શાવે છે. તેનો ફોટોગ્રાફ ૧૯૫૯માં તમિલનાડુના મન્નારકુડી તાલુકાના અલાત્તુર ગામમાં આવેલા વિશ્વનાથ મંદિરમાંથી લેવામાં આવ્યો હતો.
પરવાઈ સાથે સંત સુંદરાર (વિજયનગર કાળ, 16મી સદી): આ નયનર સંત સુંદરાર અને તેમની પત્ની પરવાઈની પ્રતિમા છે. તે ૧૯૫૬માં તમિલનાડુના કલ્લાકુરિચી તાલુકાના વીરસોલાપુરમ ગામમાં આવેલા શિવ મંદિરમાંથી મળી આવી હતી.
મ્યુઝિયમના એક નિવેદન અનુસાર, આ શિલ્પોની ઉત્પત્તિની તપાસમાં ફ્રેન્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પોંડિચેરી, ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ અને વિશ્વભરના અસંખ્ય સંગઠનો અને વ્યક્તિઓના ફોટો આર્કાઇવ્સનો સમાવેશ થતો હતો. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ શિલ્પો 1950 ના દાયકામાં મંદિરોમાંથી ચોરાઈ ગયા હતા અને ગેરકાયદેસર રીતે વિદેશમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, બનાવટી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમ કે 2002 માં ન્યૂ યોર્કમાં ડોરિસ વેઇનર ગેલેરીમાંથી ખરીદેલ શિવ નટરાજ.
