(જી.એન.એસ) તા. ૫
નવી દિલ્હી,
ભારતીય નૌકાદળ કોચીમાં સધર્ન નેવલ કમાન્ડ ખાતે આયોજિત એક સમારોહમાં સર્વે વેસલ (મોટા) [SVL] વર્ગના ત્રીજા જહાજ INS ઇક્ષકના કમિશનિંગ સાથે તેના હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વે કાફલાને મજબૂત બનાવવા માટે તૈયાર છે. નૌકાદળના વડા એડમિરલ દિનેશ કે ત્રિપાઠી, કમિશનિંગની અધ્યક્ષતા કરશે, જે દરિયાઇ આત્મનિર્ભરતા તરફની ભારતની સફરમાં વધુ એક સીમાચિહ્નરૂપ છે.
‘આત્મનિર્ભર ભારત’નો પુરાવો
કોલકાતાના ગાર્ડન રીચ શિપબિલ્ડર્સ એન્ડ એન્જિનિયર્સ (GRSE) લિમિટેડ દ્વારા બનાવવામાં આવેલ, ઇક્ષક આત્મનિર્ભર ભારત પહેલની સફળતાનું પ્રતીક છે. આ જહાજ 80 ટકાથી વધુ સ્વદેશી સામગ્રી ધરાવે છે, જે નૌકાદળ ડિઝાઇન, બાંધકામ અને નવીનતામાં ભારતની વધતી જતી કુશળતા દર્શાવે છે. GRSE અને ભારતીય સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) વચ્ચેનો સહયોગ સંરક્ષણ ઉત્પાદન માટે રાષ્ટ્રના ગતિશીલ અને સહયોગી અભિગમને રેખાંકિત કરે છે.
‘ઈક્ષક’: દરિયાઈ માર્ગદર્શક માટે યોગ્ય નામ
સંસ્કૃત શબ્દ “માર્ગદર્શક” પરથી ઉતરી આવેલ, ઇક્ષક ખરેખર ભારતના દરિયાઈ અવકાશના નેવિગેટર અને રક્ષક તરીકે જહાજની પ્રાથમિક ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સંપૂર્ણ પાયે દરિયાકાંઠાના અને ઊંડા સમુદ્રના હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વેક્ષણ કરવા માટે રચાયેલ, આ જહાજ બંદરો, બંદરો અને નેવિગેશનલ ચેનલોનો નકશો બનાવશે. તે જે ચોક્કસ ડેટા એકત્રિત કરે છે તે પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં દરિયાઈ સલામતી અને સુરક્ષિત નેવિગેશન સુનિશ્ચિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.
અદ્યતન હાઇડ્રોગ્રાફિક અને સમુદ્રશાસ્ત્રીય ક્ષમતાઓ
INS ઇક્ષક અત્યાધુનિક હાઇડ્રોગ્રાફિક અને સમુદ્રશાસ્ત્રીય ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે. જહાજમાં ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન મલ્ટી-બીમ ઇકો સાઉન્ડર, એક ઓટોનોમસ અંડરવોટર વ્હીકલ (AUV), એક રિમોટલી ઓપરેટેડ વ્હીકલ (ROV) અને ચાર સર્વે મોટર બોટ (SMB) છે. આ ક્ષમતાઓ વ્યાપક, મલ્ટી-ડોમેન સર્વેક્ષણ કામગીરીને સક્ષમ બનાવે છે. ઓન-બોર્ડ હેલિકોપ્ટર ડેક સાથે, ઇક્ષક પાસે વિસ્તૃત શ્રેણી અને સુગમતા પણ છે, જે હવાઈ મિશન અને લાંબા ગાળાના કામગીરીને ટેકો આપવા સક્ષમ છે.
બહુ-ભૂમિકા તૈયારી: સર્વેક્ષણોથી માનવતાવાદી મિશન સુધી
તેની પ્રાથમિક સર્વેક્ષણ ભૂમિકા ઉપરાંત, INS ઇક્ષકને બેવડા હેતુવાળા રૂપરેખાંકન સાથે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આ જહાજ ઝડપથી માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહત (HADR) કામગીરી માટે એક પ્લેટફોર્મમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે અથવા કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં હોસ્પિટલ શિપ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે. આ વૈવિધ્યતા નૌકાદળને દરિયાકાંઠાના મેપિંગથી લઈને કટોકટી પ્રતિભાવ સુધીના વિવિધ મિશનમાં જહાજને તૈનાત કરવાની મંજૂરી આપે છે.
સમુદ્રમાં સમાવેશકતાને સમર્થન આપતું
લિંગ સમાનતા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું તરીકે, INS ઇક્ષક એ પ્રથમ SVL-ક્લાસ સર્વે જહાજ છે જેમાં મહિલા અધિકારીઓ અને ખલાસીઓ માટે સમર્પિત રહેઠાણ છે. આ સમાવેશ આધુનિક, સમાવિષ્ટ અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર દરિયાઈ દળ બનાવવા માટે ભારતીય નૌકાદળની વિકસતી પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
દરિયાઈ સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વને મજબૂત બનાવવું
INS ઇક્ષકનું કમિશનિંગ હાઇડ્રોગ્રાફિક ચોકસાઇ અને દરિયાઈ સલામતી માળખાને વધારવા માટેના ભારતના સતત પ્રયાસોને રેખાંકિત કરે છે. સ્વદેશી નવીનતા, એન્જિનિયરિંગ શ્રેષ્ઠતા અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવના પ્રતીક તરીકે, ઇક્ષક અજાણ્યા પાણીને ચાર્ટ કરવા, દરિયાઈ સરહદોનું રક્ષણ કરવા અને નૌકાદળને આત્મનિર્ભર દરિયાઈ કામગીરીના નવા યુગમાં માર્ગદર્શન આપવા માટે તૈયાર છે.

