ઓક્ટોબરમાં રશિયાથી ભારતની તેલ આયાતમાં વધારો થયો

ઓક્ટોબરના પ્રથમ પખવાડિયામાં રશિયાથી ભારતની ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટર દરમિયાન જોવા મળેલા ઘટાડાને ઉલટાવી ગયો છે. શિપ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, તહેવારોની માંગને પહોંચી વળવા માટે ભારતીય રિફાઇનરીઓ સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી કાર્યરત હોવાથી આ વધારો શક્ય બન્યો છે. પીટીઆઈ અનુસાર, જૂનમાં 2 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (BPD) ના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરથી સપ્ટેમ્બરમાં 1.60 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ સુધી ઘટી જવા છતાં, ઓક્ટોબરના પ્રારંભિક આંકડા તીવ્ર વધારો દર્શાવે છે. વૈશ્વિક વેપાર વિશ્લેષણ કંપની કેપ્લરના જણાવ્યા અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં રશિયાથી આયાત લગભગ 1.80 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી હતી, જે પાછલા મહિનાની તુલનામાં લગભગ 2.50 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસથી નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે.

રશિયા દ્વારા યુરલ અને અન્ય ગ્રેડના તેલ પર નવી અને ઊંચી છૂટ (સરેરાશ $3.5 થી $5 પ્રતિ બેરલ, જુલાઈ-ઓગસ્ટના $1.5-$2 ડિસ્કાઉન્ટ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધુ) આપવામાં આવી છે, જેના કારણે ભારતે શિપમેન્ટ વધારવાનું નક્કી કર્યું છે. આ વધારો એવા સમયે થયો છે જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 15 ઓક્ટોબરે દાવો કર્યો હતો કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી રશિયાથી ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પરના પ્રતિબંધો હટાવવા માટે સંમત થયા છે. જો કે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે તરત જ આ દાવાને ફગાવી દીધો હતો અને આવી કોઈપણ વાતચીતની જાણકારીનો ઇનકાર કર્યો હતો.

કેપ્લરના મુખ્ય સંશોધન વિશ્લેષક સુમિત રિટોલિયાએ ટ્રમ્પના નિવેદનને નીતિગત પરિવર્તનને બદલે “વેપાર દબાણ યુક્તિ” ગણાવ્યું. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે આર્થિક, કરાર આધારિત અને વ્યૂહાત્મક કારણોસર રશિયન તેલ ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતો સાથે ઊંડે સુધી સંકળાયેલું છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓએ પણ પુષ્ટિ આપી છે કે તેમને રશિયન તેલની આયાત બંધ કરવા માટે કોઈ સરકારી નિર્દેશ મળ્યો નથી. ફેબ્રુઆરી 2022 માં, યુક્રેન યુદ્ધ પછી પશ્ચિમી પ્રતિબંધો વચ્ચે, ભારતે રશિયા પાસેથી ભારે ડિસ્કાઉન્ટ પર તેલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું. પરિણામે, રશિયા, જે 2019-20 માં ભારતની કુલ આયાતમાં માત્ર 1.7% હિસ્સો ધરાવતું હતું, તે હવે 2023-24 માં 40% હિસ્સા સાથે ભારતનો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર બની ગયો છે.