ભૌતિકશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર ક્વોન્ટમ સંશોધન માટે જોન ક્લાર્ક, મિશેલ એચ ડેવોરેટ અને જોન એમ માર્ટિનિસને આપવામાં આવ્યો

(જી.એન.એસ) તા. 7

સ્ટોકહોમ,

યુ.એસ. સ્થિત વૈજ્ઞાનિકો જોન ક્લાર્ક, મિશેલ ડેવોરેટ અને જોન માર્ટિનિસને “ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સને ક્રિયામાં પ્રગટ કરનારા પ્રયોગો” માટે 2025 નો નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો, જે ડિજિટલ ટેકનોલોજીની આગામી પેઢીના વિકાસ માટે માર્ગ મોકળો કરે છે.

“મારી લાગણી એવી છે કે હું સંપૂર્ણપણે સ્તબ્ધ છું. અલબત્ત, મને ક્યારેય એવું લાગ્યું ન હતું કે આ નોબેલ પુરસ્કારનો આધાર હોઈ શકે છે,” ક્લાર્કે મંગળવારે ટેલિફોન દ્વારા નોબેલ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું.

“હું મારા સેલ ફોન પર બોલી રહ્યો છું અને મને શંકા છે કે તમે પણ છો, અને સેલ ફોન કામ કરે છે તેનું એક મૂળ કારણ આ બધા કાર્ય છે.”

ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સના સદી જૂના ક્ષેત્રમાં ‘નવા આશ્ચર્ય’

ક્વોન્ટમ યાંત્રિક વર્તણૂકોનો અભ્યાસ અતિ નાના – અણુઓ અને ઉપ-પરમાણુ કણો – ના સ્તરે કરવામાં આવે છે, પરંતુ શાસ્ત્રીય ભૌતિકશાસ્ત્ર અને તેના ઘણા મોટા પાયે સરખામણીમાં ઘણીવાર વિચિત્ર અને અસ્પષ્ટ તરીકે જોવામાં આવે છે.

નોબેલ વિજેતાઓએ ૧૯૮૦ ના દાયકાના મધ્યમાં સુપરકન્ડક્ટર્સથી બનેલા ઇલેક્ટ્રોનિક સર્કિટ સાથે પ્રયોગો કર્યા હતા અને દર્શાવ્યું હતું કે ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં રોજિંદા વસ્તુઓને પણ પ્રભાવિત કરી શકે છે.

“સદીઓ જૂની ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સ સતત નવા આશ્ચર્યો રજૂ કરે છે તે રીતે ઉજવણી કરી શકવી અદ્ભુત છે. તે ખૂબ જ ઉપયોગી પણ છે, કારણ કે ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સ એ બધી ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો પાયો છે,” નોબેલ કમિટી ફોર ફિઝિક્સના અધ્યક્ષ ઓલે એરિક્સને જણાવ્યું હતું.

ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી પહેલાથી જ સર્વવ્યાપી છે, કમ્પ્યુટર માઇક્રોચિપ્સમાં ટ્રાન્ઝિસ્ટર રોજિંદા ઉદાહરણ છે.

“આ વર્ષના ભૌતિકશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કારે ક્વોન્ટમ ક્રિપ્ટોગ્રાફી, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટર્સ અને ક્વોન્ટમ સેન્સર સહિત ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીની આગામી પેઢી વિકસાવવા માટે તકો પૂરી પાડી છે,” રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસ, જે ઇનામ એનાયત કરે છે, એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.

બે વિજેતા ટ્રાયોની GOOGLE સાથે લિંક્સ છે

બ્રિટિશ-જન્મેલા ક્લાર્ક યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટી, બર્કલેમાં પ્રોફેસર છે.

ફ્રાન્સમાં જન્મેલા ડેવોરેટ, યેલ યુનિવર્સિટી અને કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટી, સાન્ટા બાર્બરા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પ્રોફેસર છે, જ્યાં માર્ટિનિસ પણ પ્રોફેસર છે.

અમેરિકન માર્ટિનિસ 2020 સુધી ગૂગલની ક્વોન્ટમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ લેબના વડા હતા. ગૂગલમાં, માર્ટિનિસ એ સંશોધન ટીમનો ભાગ હતા જેમણે 2019 માં કહ્યું હતું કે તેઓએ “ક્વોન્ટમ સર્વોપરિતા” પ્રાપ્ત કરી છે, જેમાં સબ-એટોમિક કણોના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા કમ્પ્યુટરે વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી સુપર કમ્પ્યુટર કરતાં સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવવાનું વધુ સારું કામ કર્યું હતું.

ડેવોરેટ, તેમના પ્રોફેસરશિપ ઉપરાંત, ગૂગલ ક્વોન્ટમ AI ના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક પણ છે.

આ અઠવાડિયે ભૌતિકશાસ્ત્રનું બીજું નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યું

નોબેલ ભૌતિકશાસ્ત્ર પુરસ્કાર રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સ દ્વારા એનાયત કરવામાં આવે છે અને તેમાં કુલ 11 મિલિયન સ્વીડિશ ક્રાઉન ($1.2 મિલિયન) ની ઇનામ રકમનો સમાવેશ થાય છે જે વિજેતાઓ વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે, જેમ કે ઘણીવાર થાય છે.

નોબેલ પુરસ્કારો આલ્ફ્રેડ નોબેલની વસિયતનામા દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમણે ડાયનામાઇટની શોધથી સંપત્તિ એકઠી કરી હતી. ૧૯૦૧ થી, ક્યારેક ક્યારેક વિક્ષેપો સાથે, પુરસ્કારો વાર્ષિક ધોરણે વિજ્ઞાન, સાહિત્ય અને શાંતિમાં સિદ્ધિઓને માન્યતા આપે છે. અર્થશાસ્ત્ર પછીથી ઉમેરવામાં આવ્યું હતું.

નોબેલના વસિયતનામામાં ભૌતિકશાસ્ત્રનો ઉલ્લેખ કરાયેલો પહેલો વર્ગ હતો, જે કદાચ તેમના સમય દરમિયાન આ ક્ષેત્રની પ્રાધાન્યતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આજે, ભૌતિકશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર વ્યાપકપણે આ વિષયમાં સૌથી પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કાર તરીકે ગણવામાં આવે છે.

નોબેલ ભૌતિકશાસ્ત્ર પુરસ્કારના ભૂતકાળના વિજેતાઓમાં વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં કેટલાક સૌથી પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈન, પિયર અને મેરી ક્યુરી, મેક્સ પ્લાન્ક અને નીલ્સ બોહર, જે પોતે ક્વોન્ટમ સિદ્ધાંતના પ્રણેતા હતા.

ગયા વર્ષે પુરસ્કાર યુએસ વૈજ્ઞાનિક જોન હોપફિલ્ડ અને બ્રિટિશ-કેનેડિયન જ્યોફ્રી હિન્ટનને મશીન લર્નિંગમાં સફળતા માટે મળ્યો હતો જેણે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તામાં તેજીને વેગ આપ્યો હતો, જેના વિકાસ અંગે બંનેએ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

પરંપરાને ધ્યાનમાં રાખીને, ભૌતિકશાસ્ત્ર આ અઠવાડિયે એનાયત થનાર બીજો નોબેલ છે, બે અમેરિકન અને એક જાપાની વૈજ્ઞાનિકે રોગપ્રતિકારક શક્તિને સમજવામાં સફળતા માટે દવા પુરસ્કાર જીત્યો હતો. રસાયણશાસ્ત્ર પુરસ્કાર આગામી બુધવારે આપવામાં આવશે.

સ્વીડિશ રાજા દ્વારા વિજ્ઞાન, સાહિત્ય અને અર્થશાસ્ત્રના પુરસ્કારો સ્ટોકહોમમાં ૧૦ ડિસેમ્બરે, આલ્ફ્રેડ નોબેલની મૃત્યુ જયંતી પર એક સમારોહમાં વિજેતાઓને અર્પણ કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ સિટી હોલમાં એક ભવ્ય ભોજન સમારંભનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

શુક્રવારે જાહેર થનાર શાંતિ પુરસ્કાર ઓસ્લોમાં એક અલગ સમારોહમાં એનાયત કરવામાં આવશે.