By
(જી.એન.એસ) તા. ૨૪
નવી દિલ્હી,
એક સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, 2024-25 દરમિયાન ભારત દ્વારા વોન્ટેડ 70 થી વધુ ભાગેડુઓ વિદેશમાં સ્થિત હતા.
આ જ સમયગાળા દરમિયાન અન્ય દેશો દ્વારા વોન્ટેડ 203 જેટલા ભાગેડુઓ ભારતમાં શોધી કાઢવામાં આવ્યા હતા/સ્થિત થયા હતા.
કર્મચારી, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન મંત્રાલયના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, 2024-25માં કુલ 71 “ભારત દ્વારા વોન્ટેડ વ્યક્તિઓ/ભાગેડુઓ” વિદેશમાં સ્થિત હતા.
અધિકારીઓએ દાવો કર્યો હતો કે વિદેશમાં સ્થિત આવા વોન્ટેડ ભાગેડુઓની સંખ્યા એક દાયકાથી વધુ સમયગાળામાં સૌથી વધુ છે.
મંત્રાલયના 2024-25 માટેના વાર્ષિક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, છેલ્લા નાણાકીય વર્ષમાં કુલ 27 ભાગેડુઓ/વોન્ટેડ વ્યક્તિઓ વિદેશથી ભારત પરત ફર્યા છે.
તેમાં સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશનના કાર્યની વિગતો પણ આપવામાં આવી છે, જે ભારતમાં ઇન્ટરપોલ માટે નોડલ પોઇન્ટ તરીકે કામ કરે છે.
એપ્રિલ, ૨૦૨૪ થી માર્ચ, ૨૦૨૫ ના સમયગાળા દરમિયાન, ૭૪ લેટર્સ રોગેટરી વિદેશમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી ૫૪ લેટર્સ રોગેટરી સીબીઆઈ કેસ સંબંધિત હતા અને ૨૦ રાજ્ય કાયદા અમલીકરણ અને અન્ય કેન્દ્રીય એજન્સીઓને હતા, એમ અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
લેટર્સ રોગેટરી એ ભારતીય તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતી તપાસમાં સહયોગ મેળવવા માટે વિદેશના અધિકારીઓને કરવામાં આવેલી ન્યાયિક વિનંતી છે.
સીબીઆઈ સહિત ભારતીય કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ દ્વારા પુષ્ટિ આપવામાં આવી હતી કે ઉપરોક્ત સમયગાળા દરમિયાન ૪૭ એલઆર સંપૂર્ણપણે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા અને ૨૯ને આંશિક અમલ પર બંધ/પાછી ખેંચી લેવામાં આવ્યા હતા.
૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, કુલ ૫૩૩ એલઆર અન્ય દેશો સાથે પેન્ડિંગ હતા, જેમાંથી ૨૭૬ સીબીઆઈ કેસ સંબંધિત હતા અને ૨૫૭ રાજ્ય પોલીસ અને અન્ય કેન્દ્રીય કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓને હતા.
ફોજદારી બાબતોની તપાસમાં સહાય પૂરી પાડવા માટે વિવિધ દેશો તરફથી ૩૨ જેટલી એલઆર/સંધિ આધારિત વિનંતીઓ પ્રાપ્ત થઈ હતી.
વર્ષ દરમિયાન, NCB-ઈન્ડિયા દ્વારા દેશમાં કાર્યવાહી માટે અથવા સજા ભોગવવા માટે વોન્ટેડ ભાગેડુઓ માટે અલગ અલગ ઇન્ટરપોલ નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી.
આમાં 126 રેડ નોટિસ, 24 પીળી નોટિસ, સાત બ્લેક નોટિસ અને એક ગ્રીન નોટિસનો સમાવેશ થાય છે, એમ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે.
CBI તેના ગ્લોબલ ઓપરેશન્સ સેન્ટર દ્વારા ઇન્ટરપોલ ચેનલો દ્વારા વિદેશી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના સહયોગથી અને નોટિસ જારી કરીને વોન્ટેડ ગુનેગારો અને ભાગેડુઓને ભૂ-સ્થિત કરે છે. વોન્ટેડ વિષયોનું સ્થાન નક્કી કરવા પર, CBI વિદેશથી વોન્ટેડ વિષયોને પરત કરવા માટે સંબંધિત કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ, સંબંધિત દેશોના ઇન્ટરપોલ રાષ્ટ્રીય કેન્દ્રીય બ્યુરો, ગૃહ મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલય સાથે સંકલન કરે છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે એપ્રિલ, 2024 અને માર્ચ, 2025 વચ્ચે, CBI એ ભારતીય નાગરિકત્વનો ત્યાગ કરવા માટે 22,200 થી વધુ અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરી અને તેના પર ટિપ્પણીઓ આપી.
તેણે ઇન્ટરપોલના ચોરાયેલા અને ખોવાયેલા મુસાફરી દસ્તાવેજોના ડેટાબેઝ પર પણ વિગતો આપી.
“૩૧.૦૩.૨૦૨૫ સુધી, ૧,૯૧,૦૩૧ ચોરાયેલા/ખોવાયેલા/રદ કરાયેલા ભારતીય પાસપોર્ટનો ડેટા SLTD ડેટાબેઝમાં અપલોડ કરવામાં આવ્યો છે. ૩૧.૦૩.૨૦૨૫ સુધી, SLTD દ્વારા રેકોર્ડ કરાયેલા ભારતીય પાસપોર્ટના ઉપયોગ સંબંધિત ૩૦ કેસ વિવિધ અન્ય NCB દ્વારા નોંધાયા/શોધાયા છે,” અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
