By
(જી.એન.એસ) તા. ૭
મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધી રહ્યો છે કારણ કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ સતત વધી રહ્યો છે. ઇરાન દ્વારા સાઉદી અરેબિયામાં સ્થળોને નિશાન બનાવીને ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા કર્યાના અહેવાલો પછી પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. માનવામાં આવે છે કે આમાંના કેટલાક હુમલાઓ રાજ્યની અંદર ઊર્જા સુવિધાઓ અને અન્ય વ્યૂહાત્મક સ્થાપનો સહિત મહત્વપૂર્ણ સ્થળોને અસર કરી છે, જેનાથી પ્રાદેશિક સ્થિરતા અંગે ચિંતા વધી રહી છે.
આ દરમિયાન, સાઉદી અરેબિયાના સંરક્ષણ પ્રધાન ખાલિદ બિન સલમાને પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ, ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર સાથે બેઠક યોજી હતી, જેથી સુરક્ષા પરિસ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરી શકાય.
બેઠક દરમિયાન, બંને પક્ષોએ તાજેતરના ઇરાની હુમલાઓ અને તેમના સંયુક્ત વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ કરારના માળખા હેઠળ પ્રતિક્રિયા આપવાની સંભવિત રીતો પર ચર્ચા કરી. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર સાઉદી સંરક્ષણ પ્રધાન દ્વારા શેર કરાયેલા નિવેદનો અનુસાર, નેતાઓ સંમત થયા હતા કે આવા હુમલાઓ પ્રાદેશિક શાંતિ અને સ્થિરતાને જોખમમાં મૂકે છે.
“પાકિસ્તાનના આર્મી સ્ટાફના વડા અને સંરક્ષણ દળોના વડા, ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર સાથે મુલાકાત કરી. અમે કિંગડમ પર ઈરાની હુમલાઓ અને અમારા સંયુક્ત વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ કરારના માળખામાં તેમને રોકવા માટે જરૂરી પગલાં અંગે ચર્ચા કરી. અમે ભાર મૂક્યો કે આવી કાર્યવાહી પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સ્થિરતાને નબળી પાડે છે અને આશા વ્યક્ત કરી કે ઈરાની પક્ષ શાણપણનો ઉપયોગ કરશે અને ખોટી ગણતરી ટાળશે,” સલમાને X પર પોસ્ટ કરી.
સાઉદી અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંરક્ષણ કરાર
સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સપ્ટેમ્બર 2025 માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ સંરક્ષણ કરારને કારણે આ બેઠકનું મહત્વ વધે છે. આ વ્યૂહાત્મક પરસ્પર સંરક્ષણ કરાર હેઠળ, બંને રાષ્ટ્રોએ એક દેશ પરના હુમલાને બંને પરના હુમલા તરીકે ગણવા માટે પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી. સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ દ્વારા હસ્તાક્ષર કરાયેલ આ કરારે બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે પહેલાથી જ ગાઢ લશ્કરી સંબંધોને મજબૂત બનાવ્યા.
આ કરારને કારણે, સાઉદી ભૂમિ પર કોઈપણ હુમલો સંભવતઃ પાકિસ્તાનને કિંગડમના સંરક્ષણમાં સામેલ કરી શકે છે.
શા માટે પાકિસ્તાનની ભૂમિકા પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ?
પાકિસ્તાને ઐતિહાસિક રીતે સાઉદી અરેબિયા સાથે લશ્કરી સહયોગ જાળવી રાખ્યો છે, જેમાં તાલીમ અને સંરક્ષણ સહાય માટે કિંગડમમાં પાકિસ્તાની સૈનિકોની હાજરીનો સમાવેશ થાય છે. નવા સંરક્ષણ કરાર સાથે, નિષ્ણાતો માને છે કે સાઉદી અરેબિયામાં પાકિસ્તાનની સુરક્ષા ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સાઉદી અરેબિયાની અંદરના સ્થળોએ ઈરાની ડ્રોન અને મિસાઈલો દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો પછી પાકિસ્તાનની સંભવિત સંડોવણી અંગે અટકળો વધી ગઈ. રાજ્ય પર મર્યાદિત હુમલો પણ બંને દેશો વચ્ચેના સંરક્ષણ કરારને સૈદ્ધાંતિક રીતે સક્રિય કરી શકે છે.
સંરક્ષણ પ્રતિબદ્ધતાઓ હોવા છતાં, પાકિસ્તાન અનેક આંતરિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે જે મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષમાં સીધી સંડોવણીને મુશ્કેલ બનાવે છે. દેશ હાલમાં આર્થિક મુશ્કેલીઓ, ઘરે સુરક્ષા ચિંતાઓ અને પડોશી દેશો સાથે નાજુક રાજદ્વારી સંબંધોનો સામનો કરી રહ્યો છે.
મોટા પાયે સંઘર્ષમાં પ્રવેશવાથી પાકિસ્તાનના લશ્કરી સંસાધનો અને નાણાકીય બાબતો પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે, જે ઇસ્લામાબાદ માટે પરિસ્થિતિને ખાસ કરીને જટિલ બનાવે છે.
પાકિસ્તાને પહેલાથી જ પરિસ્થિતિ પર પોતાની ચિંતાનો સંકેત આપ્યો છે. વિદેશ પ્રધાન ઇશાક ડારે તેમના ઇરાની સમકક્ષને સાઉદી અરેબિયા પર હુમલાઓ સામે ચેતવણી આપતો સંદેશ આપ્યો હોવાના અહેવાલ છે. તેમણે સૂચવ્યું કે આવી કાર્યવાહી પાકિસ્તાનને તેના વલણ પર પુનર્વિચાર કરવા દબાણ કરી શકે છે જો તેની સંરક્ષણ જવાબદારીઓ શરૂ થાય છે.
