By
(જી.એન.એસ) તા.25
તેહરાન,
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીએ ફરી એકવાર તેહરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે વાટાઘાટો કરવાની શક્યતાને નકારી કાઢી છે. એક ટેલિવિઝન સંબોધનમાં, તેમણે વોશિંગ્ટન પર સતત તેની પ્રતિબદ્ધતાઓથી પાછળ હટવાનો આરોપ લગાવ્યો. “આપણે જે પક્ષનો સામનો કરી રહ્યા છીએ તે [અમેરિકા] દરેક બાબતમાં પોતાના વચનો તોડે છે. તેઓ જૂઠું બોલે છે, લશ્કરી ધમકીઓ આપે છે, લોકોની હત્યા કરે છે અને પરમાણુ સુવિધાઓ પર બોમ્બમારો કરે છે. આપણે આવા પક્ષ સાથે વાટાઘાટો કરી શકતા નથી અને કરાર કરી શકતા નથી,” તેમણે કહ્યું.
મંગળવારે અગાઉ, તેહરાને પોતાનો વલણ પુનરાવર્તિત કર્યું કે તે તેની પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ પર વોશિંગ્ટન સાથે સીધી વાટાઘાટોમાં પ્રવેશ કરશે નહીં. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, ખામેનીએ યુએસ સાથેની વાટાઘાટોને “એક સંપૂર્ણ મૃત અંત” ગણાવી હતી, ભલે ઈરાની રાજદ્વારીઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) ની બાજુમાં યુરોપિયન પ્રતિનિધિઓ સાથે જોડાયા હતા. વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ યુરોપિયન યુનિયનના વિદેશ નીતિ વડા કાજા કલ્લાસ સાથે જર્મની, ફ્રાન્સ અને યુનાઇટેડ કિંગડમના રાજદ્વારીઓ સાથે મુલાકાત કરી. ચર્ચાઓ મોટાભાગે આગામી દિવસોમાં ફરીથી અમલમાં આવનારા પ્રતિબંધોની આસપાસ ફરતી હતી.
અમેરિકા અને યુરોપિયન વલણ
વાટાઘાટો પરનો મડાગાંઠ વિવાદનું કેન્દ્રબિંદુ છે. યુએનજીએના તેમના સંબોધન દરમિયાન, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે ઈરાન “ક્યારેય પરમાણુ શસ્ત્ર ધરાવશે નહીં” અને દેશને “વિશ્વનો નંબર એક આતંકવાદી પ્રાયોજક” ગણાવ્યો હતો. આના જવાબમાં, ખામેનીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે, “યુએસએ વાટાઘાટોનું પરિણામ અગાઉથી જાહેર કરી દીધું છે. પરિણામ પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ અને સંવર્ધન બંધ કરવાનું છે. આ કોઈ વાટાઘાટો નથી. તે એક ફરમાન છે, એક લાદવામાં આવ્યું છે.”
યુએન સુરક્ષા પરિષદે ઈરાન માટે પ્રતિબંધો રાહત સંબંધિત ઠરાવને નકારી કાઢ્યાના થોડા સમય પછી આ ટિપ્પણીઓ આવી છે. યુરોપિયન ત્રિપુટી (E3) એ તેહરાન પર 2015 ના પરમાણુ કરાર, સંયુક્ત વ્યાપક કાર્ય યોજના (JCPOA) દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં 40 ગણા વધુ યુરેનિયમનો સંગ્રહ કરીને તેની પરમાણુ પ્રતિબદ્ધતાઓનો ભંગ કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે. મૂળરૂપે ઈરાન અને અમેરિકા સહિત વિશ્વ શક્તિઓ વચ્ચે હસ્તાક્ષર કરાયેલા આ કરારમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પરના નિયંત્રણોના બદલામાં પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવ્યા હતા
JCPOA મડાગાંઠ અને પ્રતિબંધોનું દબાણ
2018 માં, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે એકપક્ષીય રીતે JCPOA માંથી ખસી ગયા અને તેમના “મહત્તમ દબાણ” અભિયાનના ભાગ રૂપે પ્રતિબંધો ફરીથી લાદ્યા, જે નીતિ બિડેન વહીવટ હેઠળ અગાઉની ટીકા છતાં ચાલુ રહી. યુરોપિયન રાષ્ટ્રોએ સંકેત આપ્યો છે કે જો ઈરાન યુએસ સાથે સીધી વાટાઘાટો કરવા સંમત થાય, યુએન પરમાણુ નિરીક્ષકોને તેની સુવિધાઓ સુધી પહોંચવાની મંજૂરી આપે અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીની દેખરેખ હેઠળ 400 કિલોથી વધુ અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમની વિગતો પૂરી પાડે તો તેઓ પ્રતિબંધોની સમયમર્યાદા લંબાવી શકે છે. જો કે, UNGA ની બાજુમાં મળેલી બેઠકમાં બહુ ઓછી પ્રગતિ થઈ. જર્મન વિદેશ પ્રધાન જોહાન વાડેફુલે સ્વીકાર્યું કે વાટાઘાટો “ખાસ સારી રીતે ચાલી ન હતી.”
