અરુણાચલમાં સેનાની જમીન માટે વળતર વધારવાના ગુવાહાટી હાઇકોર્ટના આદેશ પર સુપ્રીમ કોર્ટે સ્ટે મૂક્યો

(જી.એન.એસ) તા. 27

નવી દિલ્હી,

દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે ગુવાહાટી હાઈકોર્ટની ઇટાનગર બેન્ચ દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશ પર સ્ટે આપ્યો હતો જેમાં કેન્દ્રને ચીનની સરહદે આવેલા અરુણાચલ પ્રદેશના એક ગામમાં સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સ માટે જમીન સંપાદિત કરવામાં આવેલા ૧૦૨ લોકોને ૪૧૮ કરોડ રૂપિયાના વધારાના વળતરની ૫૦% ચુકવણી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

કેન્દ્રના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલ વધારાનું વળતર એક જ વ્યક્તિ દ્વારા રજૂ કરાયેલા ૧૦૨ ગ્રામજનોની જમીન માટેના “બનાવટી, બનાવટી” પાવર ઓફ એટર્ની દસ્તાવેજો પર આધારિત હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટે ૧૨ માર્ચના હાઈકોર્ટના આદેશ પર સ્ટે મુકવાની મંજૂરી આપી હતી, જેમાં શરત હતી કે કેન્દ્ર ૧૦% રકમ ચાર અઠવાડિયામાં હાઈકોર્ટમાં જમા કરાવશે. “આ વાંધાજનક આદેશના અમલ પર સ્ટે એ શરતે રહેશે કે અરજદાર (કેન્દ્ર), જેમ કે તેમણે હાઈકોર્ટ સમક્ષ હાથ ધર્યું હતું, તે ચાર અઠવાડિયામાં ઈટાનગર બેન્ચ ખાતે હાઈકોર્ટની રજિસ્ટ્રીમાં ૧૦% રકમ જમા કરાવશે,” ન્યાયાધીશ કે.વી. વિશ્વનાથન અને એન. કોટિશવર સિંહની બેન્ચે જણાવ્યું હતું.

નવેમ્બર ૨૦૨૩માં સેના દ્વારા વ્યૂહાત્મક હેતુઓ માટે બામે ગામમાં ૫૦૦ એકર જમીન કેન્દ્ર દ્વારા સંપાદિત કરવામાં આવી હતી, જેના માટે ૧૦૨ ગ્રામજનોને ૭૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું વળતર ચૂકવવામાં આવ્યું હતું. ગ્રામજનોએ ૨૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૩ના રોજ સ્વીકૃતિપત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, ત્યારબાદ પૈસા ચૂકવવામાં આવ્યા હતા અને અંતિમ એવોર્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

કેન્દ્ર તરફથી હાજર રહેલા વધારાના સોલિસિટર જનરલ (ASG) એસ.ડી. સંજયે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર કવાયત ડગલી રીબા દ્વારા ફરીથી ખોલવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેમણે 102 ગ્રામજનોની જમીન માટે પાવર ઓફ એટર્ની દસ્તાવેજો હોવાનો દાવો કર્યો હતો.

સંજયે જણાવ્યું હતું કે નોંધાયેલ ન હોય તેવા દસ્તાવેજના આધારે, લેપરાડા જિલ્લાના વધારાના જિલ્લા અને સત્ર ન્યાયાધીશ કોર્ટે ₹418 કરોડનું વળતર આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જે પહેલાથી ચૂકવવામાં આવેલા ₹70 કરોડની રકમ ઉપરાંત નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. “આખો સંદર્ભ છેતરપિંડી પર આધારિત છે. ગૌહાટી હાઈકોર્ટે એ હકીકતની નોંધ લીધી હતી કે પાવર ઓફ એટર્ની (PoA) દસ્તાવેજોમાં જમીનની કોઈ વિગતો, પાવર ઓફ એટર્ની આપનારા વ્યક્તિઓની ઓળખ, તેમના ઓળખ દસ્તાવેજો અથવા તેમના સરનામાંનો સમાવેશ થતો નથી. વળતર મેળવતી વખતે જમીનમાલિકો દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો સાથે પણ સહીઓ મેળ ખાતી ન હતી,” સંજયે ઉમેર્યું.

નોટરી પબ્લિક સમક્ષ PoA ચલાવવામાં આવ્યો હતો. “આનાથી બનાવટી ખુલ્લું પડ્યું, કારણ કે નોટરી જૂન 2023 માં મૃત્યુ પામેલા 102 વ્યક્તિઓમાંથી એકના હસ્તાક્ષરને પ્રમાણિત કરી શક્યું ન હતું. તેમની પત્નીને કેન્દ્ર તરફથી અગાઉના રાઉન્ડમાં વળતર મળ્યું હતું,” સંજયે કહ્યું.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેસની તપાસ કરવાનો નિર્ણય લીધો અને 102 જમીન માલિકોને નોટિસ ફટકારી, કેસની સુનાવણી 18 ઓગસ્ટના રોજ મુલતવી રાખી.

આ આદેશ કેન્દ્ર માટે મોટી રાહત સમાન હતો, કારણ કે હાઈકોર્ટે જમા કરાવવાનો 50% રકમ લગભગ ₹210 કરોડનો આદેશ આપ્યો હતો. “અમે વધેલી રકમના 10% રકમ જમા કરાવી શકીએ છીએ, જે હાઈકોર્ટ દ્વારા વ્યાજ-સહાયક ખાતામાં રાખી શકાય છે, જો કે 19 ઓક્ટોબર, 2024 ના રોજ પસાર કરાયેલા રેફરન્સ કોર્ટના આદેશને પડકારતી અરજીની સુનાવણી ન થાય ત્યાં સુધી જમીન માલિકો દ્વારા તે રકમ પાછી ખેંચી ન લેવામાં આવે,” સંજયે જણાવ્યું.

કેન્દ્રએ નિર્દેશ કર્યો કે સેના અને સ્થાનિક અધિકારીઓ દ્વારા સંયુક્ત સર્વેક્ષણ બાદ પ્રતિ એકર ₹12.86 લાખથી વધુનું વળતર નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. માર્ચ 2020 માં તેમના દ્વારા સબમિટ કરાયેલ લેખિત ‘ઇચ્છા પ્રમાણપત્ર’ના આધારે, અસરગ્રસ્ત ગ્રામજનો દ્વારા ગ્રામ-સ્તરીય સમિતિના અધ્યક્ષની હાજરીમાં જમીન માટેનો કરાર સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો. નવેમ્બર 2023 માં જ્યારે અંતિમ એવોર્ડની સૂચના આપવામાં આવી ત્યારે પણ, ગ્રામજનોએ વાંધો ઉઠાવ્યો ન હતો. “ડિસેમ્બર 2023 માં જમીનનો કબજો સેના પાસે આવ્યો. પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી, રીબાએ 15 ડિસેમ્બર, 2023 ના રોજ ડેપ્યુટી કમિશનરને પ્રશ્નમાં રહેલી જમીન પર PoA ના આધારે વળતરમાં સુધારો કરવા માટે અરજી સુપરત કરી,” સંજયે કહ્યું.