સુપ્રીમ કોર્ટનો ન્યાયિક અતિરેક? ઉપરાષ્ટ્રપતિ નિષ્ણાતો સાથે ઉગ્ર ટીકા કરી

ભારતના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ, જગદીપ ધનખર, રાષ્ટ્રપતિને બીલ સાફ કરવાની સમયમર્યાદા નક્કી કરવા અને એક્ઝિક્યુટિવની મંજૂરી વિના તમિળનાડુ એસેમ્બલી દ્વારા પસાર કરાયેલા 10 બીલોને સાફ કરવા માટે આર્ટિકલ 142 નો ઉપયોગ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટની ટીકા કરવામાં સૌથી મજબૂત અવાજ બન્યો. આર્ટિકલ 142 નો ઉપયોગ, જે સુપ્રીમ કોર્ટને “સંપૂર્ણ ન્યાય” પહોંચાડવા માટે અસાધારણ શક્તિ આપે છે, ભારત માટે પ્રથમ બનાવ્યો – રાષ્ટ્રપતિ અથવા રાજ્યપાલની સહી વિના અમલમાં આવેલા કાયદા. ધનખર પહેલાં, કેરળના રાજ્યપાલ રાજેન્દ્ર વિશ્વનાથ આર્લેકર, કાનૂની નિષ્ણાતો અને વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓએ સરકારની એક્ઝિક્યુટિવ વિંગ માટે સમયમર્યાદા નક્કી કરવા માટે એપેક્સ કોર્ટ અને બીલ સાફ કરવા માટે આર્ટિકલ 142 નો ઉપયોગ કર્યો હતો.

રાજ્યસભા ઇન્ટર્નની છઠ્ઠી બેચને સંબોધન કરતાં, ધનખરે ગુરુવારે કહ્યું હતું કે ભારત ક્યારેય લોકશાહી હોવાનો અર્થ નથી, જ્યાં ન્યાયાધીશો ધારાસભ્યો, કારોબારી અને “સુપર સંસદ” તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. તેમણે કલમ 142 ને “લોકશાહી દળો સામે પરમાણુ મિસાઇલ” કહે છે. તેમણે “ન્યાયતંત્ર 24×7 માટે કેવી રીતે ઉપલબ્ધ છે” એમ કહીને તેના વારંવાર ઉપયોગની ટીકા પણ કરી હતી.

જોકે અગાઉ ભાગ્યે જ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, સુપ્રીમ કોર્ટ નિયમિતપણે તાજેતરના વર્ષોમાં આર્ટિકલ 142 નો ઉપયોગ કરી રહી છે. 2024 માં, તે ત્રણ વખત જોગવાઈનો ઉપયોગ કરતો હતો.

8 એપ્રિલનો સીમાચિહ્ન ચુકાદો ન્યાયાધીશ જેબી પરદીવાલા અને આર મહાદેવનની બે ન્યાયાધીશ બેંચ દ્વારા પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો.

તેના ચુકાદા દ્વારા, સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યના એસેમ્બલીઓ દ્વારા પસાર કરાયેલા બીલો પર કાર્ય કરવા માટે રાજ્યપાલો માટે એક મહિનાની સમયમર્યાદા નક્કી કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટની બેંચે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા રાજ્યપાલો દ્વારા તેમના વિચારણા માટે ઉલ્લેખિત બીલો પર કાર્યવાહી કરવા માટે ત્રણ મહિનાની સમયમર્યાદા પણ નક્કી કરી હતી.