By સરકારે રિયલ મની ગેમિંગ (RMG) કંપનીઓ પર કડક કાયદા લાદ્યા પછી, ભારતમાં ઘણા રિયલ મની ગેમિંગ સ્ટાર્ટઅપ્સે તેમનો યુનિકોર્ન (એક અબજ ડોલરથી વધુ મૂલ્ય)નો દરજ્જો ગુમાવ્યો છે. PTI ના સમાચાર અનુસાર, ASK પ્રાઇવેટ વેલ્થ હુરુન ઇન્ડિયા યુનિકોર્ન અને ફ્યુચર યુનિકોર્ન રિપોર્ટ 2025 જણાવે છે કે ડ્રીમ11 , ગેમ્સ24×7, ગેમ્સક્રાફ્ટ અને મોબાઇલ પ્રીમિયર લીગ (MPL) હવે આ યુનિકોર્ન યાદીમાંથી બહાર થઈ ગયા છે. સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા નવા કાયદાથી RMG ક્ષેત્રમાં મોટા ફેરફારો થયા છે.
સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા નવા કાયદામાં તમામ પ્રકારની ઓનલાઈન મની ગેમ્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ઈ-સ્પોર્ટ્સ અને સોશિયલ ગેમિંગને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે. મની ગેમ્સની જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને આ કંપનીઓ સાથે સંબંધિત વ્યવહારો કરવા પર પ્રતિબંધ છે. આ કડક નિયમોને કારણે આ કંપનીઓના મૂલ્યાંકનમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. ડ્રીમ11 (260 મિલિયન વપરાશકર્તાઓ) અને MPL (90 મિલિયન વપરાશકર્તાઓ) જેવા મોટા ખેલાડીઓ તેમજ ઝુપી અને વિન્ઝો ગેમ્સ જેવી કંપનીઓના મૂલ્યાંકનને પણ અસર થઈ છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, આ કાનૂની કડકતાએ કદાચ વાસ્તવિક પૈસાથી ચાલતા ગેમિંગ સ્ટાર્ટઅપ્સના વિકાસને અસ્થાયી રૂપે ધીમો પાડ્યો હશે અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ડગમગ્યો હશે, પરંતુ તે લાંબા ગાળે ઉદ્યોગમાં પારદર્શિતા અને સ્થિરતા લાવી શકે છે. આ ફેરફારને કારણે, ઘણી કંપનીઓએ ક્રિકેટ ટીમનું સ્પોન્સરશિપ પાછું ખેંચી લીધું છે અને મોટી સંખ્યામાં કર્મચારીઓને પણ છૂટા કર્યા છે.
સ્ટાર્ટઅપ વિશેની આ માહિતી મહત્વપૂર્ણ છે
સૌથી મૂલ્યવાન યુનિકોર્ન: ઝેરોધા ($8.2 બિલિયન), રેઝરપે અને લેન્સકાર્ટ ($7.5 બિલિયન દરેક).
યુનિકોર્ન હબ: બેંગલુરુ (26 યુનિકોર્ન), દિલ્હી-એનસીઆર (12) અને મુંબઈ (11).
સૌથી નાના સ્થાપકો: ઝેપ્ટોના કૈવલ્ય વોહરા અને અદિત પાલિચા (22 વર્ષ).
રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ હવે આવક વૃદ્ધિ અને ઊંડા ડિસ્કાઉન્ટિંગને બદલે નફાકારકતા, મૂડી કાર્યક્ષમતા અને ટકાઉ વ્યવસાય મોડેલો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.
RMG ક્ષેત્રમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, ભારતમાં યુનિકોર્ન સ્ટાર્ટઅપ્સની કુલ સંખ્યામાં વધારો થયો છે. આ વર્ષે 6 નવા યુનિકોર્નના ઉમેરા સાથે આ સંખ્યા વધીને 73 થઈ ગઈ છે. આમાં Ai.tech, Navi Technologies, Rapido અને DarwinBox જેવા સ્ટાર્ટઅપ્સનો સમાવેશ થાય છે.
