By ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ વિદેશી વિનિમય વ્યવહારોને નિયંત્રિત કરતા નિયમોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. કેન્દ્રીય બેંકે હાલની જોગવાઈઓની સમીક્ષા કર્યા પછી “અધિકૃત વ્યક્તિઓ દ્વારા વિદેશી વિનિમય વ્યવહારો” પર ડ્રાફ્ટ માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે અને 10 માર્ચ સુધીમાં હિસ્સેદારો પાસેથી સૂચનો આમંત્રિત કર્યા છે. RBI નો ઉદ્દેશ્ય અધિકૃત વ્યક્તિઓને હેજિંગ, બેલેન્સ શીટ મેનેજમેન્ટ અને બજાર નિર્માણ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં વધુ કાર્યકારી સુગમતા પ્રદાન કરવાનો છે, સાથે સાથે રિપોર્ટિંગ જટિલતાઓને પણ ઘટાડવાનો છે.
સૂચિત ફેરફારો શું છે?
અધિકૃત ડીલરો હવે અન્ય અધિકૃત ડીલરો સાથે પરવાનગી આપેલ વિદેશી વિનિમય વ્યવહારો કરી શકશે, જેનાથી તેઓ તેમના એક્સપોઝરને વધુ સારી રીતે હેજ કરી શકશે, તેમની બેલેન્સ શીટનું સંચાલન કરી શકશે અને માલિકીની સ્થિતિનું સંચાલન કરી શકશે.
તેમને વિદેશી ચલણમાં ઉધાર અને ધિરાણ આપવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે, જેનાથી બજારમાં પ્રવાહિતા વધવાની અપેક્ષા છે.
અધિકૃત ડીલરો અન્ય અધિકૃત ડીલરો સાથે રૂપિયા-લિંક્ડ નોન-ડિલિવરેબલ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ (NDDCs) પણ કરી શકશે.
વિદેશી વિનિમય ડેરિવેટિવ્ઝ અને વિદેશી વિનિમય વ્યાજ દર ડેરિવેટિવ્ઝ કોન્ટ્રાક્ટ્સને RBI દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ (ETPs) પર ચલાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે.
ભારતની બહાર સ્થિત ETP પર વ્યવહારો પણ અમુક શરતો હેઠળ શક્ય બનશે, જો સંબંધિત દેશ ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) નો સભ્ય હોય.
ડ્રાફ્ટ મુજબ, ગોલ્ડ મોનેટાઇઝેશન સ્કીમ, 2015 હેઠળ નિયુક્ત બેંકો, અને જેમને ભારતમાં ગ્રાહકો સાથે ફોરવર્ડ ગોલ્ડ કોન્ટ્રાક્ટ કરવાની મંજૂરી છે, તેઓ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ અને ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (OTC) ઉત્પાદનો દ્વારા વિદેશી બજારોમાં તેમના સોનાના ભાવ જોખમને હેજ કરી શકશે. જો કે, વિકલ્પ-આધારિત ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરતી વખતે, ખાતરી કરવી આવશ્યક છે કે પ્રીમિયમની કોઈ ચોખ્ખી રસીદ ન હોય.
RBI એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે “અધિકૃત વ્યક્તિઓ” માં અધિકૃત ડીલર કેટેગરી I બેંકો અને ચોક્કસ સ્વતંત્ર પ્રાથમિક ડીલરો શામેલ છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ દરખાસ્તો વિદેશી વિનિમય બજારને વધુ સ્પર્ધાત્મક, પારદર્શક અને કાર્યક્ષમ બનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હોઈ શકે છે.
