By સુપ્રીમ કોર્ટમાં રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભ પર સુનાવણી દરમિયાન, ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બીઆર ગવઈએ પાડોશી દેશ નેપાળમાં થયેલી હિંસાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે અમને અમારા બંધારણ પર ગર્વ છે, જુઓ અમારા પડોશી દેશોમાં શું પરિસ્થિતિ છે, અમે નેપાળમાં પણ તે જોયું. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથે પણ ચીફ જસ્ટિસની ટિપ્પણી સાથે સંમત થયા અને કહ્યું કે હા, અમે બાંગ્લાદેશમાં પણ એવું જ જોયું.
વાસ્તવમાં, સુપ્રીમ કોર્ટમાં પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેંચ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની બિલોને સંમતિ આપવાની શક્તિ સાથે સંબંધિત 14 પ્રશ્નો (રાષ્ટ્રપતિય સંદર્ભ) પર સુનાવણી કરી રહી છે. આ દરમિયાન, ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશે પડોશી દેશોની પરિસ્થિતિનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે અમને અમારા બંધારણ પર ગર્વ છે. જુઓ કે અમારા પડોશી દેશોમાં શું થઈ રહ્યું છે. અમે નેપાળમાં પણ એવું જ જોઈ રહ્યા છીએ. મુખ્ય ન્યાયાધીશની આ ટિપ્પણી પર, પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેંચના ન્યાયાધીશ, ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથે કહ્યું – હા, બાંગ્લાદેશમાં પણ.
રાષ્ટ્રપતિના સંદર્ભ પર સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેંચમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ ગવઈ, ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ, ન્યાયાધીશ પીએસ નરસિંહા અને ન્યાયાધીશ એએસ ચાંદુરકરનો સમાવેશ થાય છે. અગાઉ, મંગળવારે સુનાવણી દરમિયાન, એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે બંધારણીય વ્યવસ્થા હેઠળ, રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલ ફક્ત નામના વડા છે અને તેઓ કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંનેમાં મંત્રી પરિષદની સહાય અને સલાહ પર કામ કરવા માટે બંધાયેલા છે.
હકીકતમાં, આ રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભમાં એ પણ શામેલ છે કે શું અદાલતો રાષ્ટ્રપતિ/રાજ્યપાલ માટે બિલો પર નિર્ણય લેવા માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે. કલમ ૧૪૩ હેઠળ રજૂ કરાયેલ આ રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભ, તમિલનાડુના રાજ્યપાલ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયના એક મહિના પછી આવે છે.
રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભ એ એક પ્રક્રિયા છે જેમાં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ, ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪૩ હેઠળ, કાનૂની અથવા જાહેર મહત્વના મુદ્દા પર સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી સલાહ અથવા અભિપ્રાય માંગે છે. અહીં સુપ્રીમ કોર્ટ રાષ્ટ્રપતિને પોતાનો લેખિત અભિપ્રાય મોકલે છે, પરંતુ આ અભિપ્રાય રાષ્ટ્રપતિ માટે બંધનકર્તા નથી. રાષ્ટ્રપતિ આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ ફક્ત મંત્રીમંડળની સલાહ પર જ કરે છે.
