ભારત અને અમેરિકાએ આખરે એક ઐતિહાસિક વેપાર કરાર કર્યો

(જી.એન.એસ) તા. 3

નવી દિલ્હી/વોશિંગ્ટન,

ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે સોમવારે એક ઐતિહાસિક વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જેનાથી એક વર્ષ સુધી ચાલતા ગરમ ટેરિફ વિવાદનો અંત આવ્યો. સોમવારે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતીય નિકાસકારોને લાંબા સમયથી રાહ જોવાતી રાહત આપતા ભારતીય નિકાસ પરના પારસ્પરિક ટેરિફમાં તાત્કાલિક 25% થી ઘટાડો કરીને 18% કરવાની જાહેરાત કરી. ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે ફોન પર વાતચીત બાદ આ સફળતાની પુષ્ટિ થઈ, જે મહિનાઓના તણાવપૂર્ણ આદાનપ્રદાન પછી દ્વિપક્ષીય વેપાર સંબંધોમાં મોટા પાયે પુનઃસ્થાપનનો સંકેત આપે છે.

મહિનાઓની તીવ્ર વાટાઘાટો

બંને દેશોના વરિષ્ઠ રાજદૂતો વચ્ચે સખત ચર્ચાઓ પછી આ સોદો થયો. 202 ની શરૂઆતમાં સાવચેતીભર્યા આશાવાદ સાથે શરૂ થયેલી વાટાઘાટો એક સતત રાજદ્વારી પ્રયાસમાં પરિણમી જે આખરે ફેબ્રુઆરી 2026 માં ફળ આપી.

વેપાર કરાર તરફ દોરી જતી મુખ્ય ઘટનાઓની મહિનાવાર સમયરેખા:-

ફેબ્રુઆરી 2025: પીએમ મોદીની વોશિંગ્ટન મુલાકાત

વડાપ્રધાન મોદીની વોશિંગ્ટન મુલાકાતે 2025 ના પાનખર સુધીમાં મર્યાદિત કરાર માટે પાયો નાખ્યો. બંને પક્ષોએ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને 500 અબજ ડોલર સુધી વધારવાનું વિઝન નક્કી કર્યું, અને ભારતે પણ યુએસ પાસેથી ઊર્જા ખરીદી વધારવા માટે પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી.

માર્ચ 2025: દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો શરૂ થઈ

વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે વોશિંગ્ટનમાં વાણિજ્ય સચિવ હોવર્ડ લુટનિક અને યુએસટીઆર જેમીસન ગ્રીર સાથે વાટાઘાટો કરી, ત્યારબાદ અમેરિકન અધિકારીઓ દિલ્હી ગયા. જ્યારે ભારતે સ્થિર પ્રગતિનો અંદાજ લગાવ્યો, ત્યારે યુએસટીઆરના અહેવાલમાં ટેરિફ, ડેટા નિયમો અને પેટન્ટ ચિંતાઓ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો.

એપ્રિલ ૨૦૨૫: ગતિશીલતાના પ્રથમ સંકેતો

યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સની મુલાકાત દરમિયાન, ભારત અને અમેરિકાએ સંદર્ભની શરતોને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું, જેનાથી અપેક્ષાઓ વધી કે ૯ જુલાઈ પહેલાં સોદો થઈ શકે છે.

મે ૨૦૨૫: વાટાઘાટો આગળ વધી

વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ મુખ્ય વાટાઘાટકાર રાજેશ અગ્રવાલ સાથે વોશિંગ્ટન પાછા ફર્યા, અને પુનરોચ્ચાર કર્યો કે બંને પક્ષો એક કરાર પર નજીક આવી રહ્યા છે.

જૂન ૨૦૨૫: ઘર્ષણ અને રાજદ્વારી અવરોધો

ટ્રમ્પે ટૂંક સમયમાં “મોટો” સોદો થવાનો હોવા છતાં, કૃષિ ઉત્પાદનો પર આયાત જકાત અંગે વાટાઘાટોમાં અવરોધ સર્જાયો હોવાનું કહેવાય છે. પીએમ મોદીએ એક રેલીમાં જણાવ્યું હતું કે તેમણે ટ્રમ્પના વોશિંગ્ટન આમંત્રણને નકારી કાઢ્યું છે.

જુલાઈ ૨૦૨૫: વલણ કડક

ભારતીય વાટાઘાટકારો પ્રગતિ વિના ઘરે પાછા ફર્યા. ગોયલે ભાર મૂક્યો હતો કે ભારત રાષ્ટ્રીય હિતના ભોગે સોદામાં ઉતાવળ કરશે નહીં. ૩૧ જુલાઈના રોજ, ટ્રમ્પે ભારતીય આયાત પર ૨૫ ટકા ટેરિફ લાદ્યો અને રશિયન તેલ ખરીદી સાથે જોડાયેલા વધુ દંડની ચેતવણી આપી.

ઓગસ્ટ ૨૦૨૫: તણાવ ચરમસીમાએ

ટ્રમ્પે રશિયન તેલ આયાત પર ભારતીય નિકાસ પર વધારાનો ૨૫ ટકા દંડ લાદતાં ટેરિફમાં તીવ્ર વધારો થયો, જેનાથી કુલ ડ્યુટી ૫૦ ટકા થઈ ગઈ. આ વધારામાં બ્રિક્સ દેશો જે હજુ પણ રશિયન ક્રૂડ ખરીદે છે તેમની સામે સમાન કાર્યવાહીની ધમકીઓ પણ આપવામાં આવી.

સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫: નરમ સ્વર

ટ્રમ્પે પાછળથી વધુ સમાધાનકારી અભિગમ અપનાવ્યો, દાવો કર્યો કે તેઓ ટૂંક સમયમાં ભારતીય વડા પ્રધાન સાથે વાત કરશે. દરમિયાન, પીએમ મોદીએ આ આશાવાદનો પડઘો પાડ્યો અને અમેરિકાને “નજીકનો મિત્ર અને કુદરતી ભાગીદાર” ગણાવ્યું.

ઓક્ટોબર ૨૦૨૫: વિવાદાસ્પદ કોલ દાવો

ટ્રમ્પે જાહેરમાં દાવો કર્યો કે પીએમ મોદીએ તેમને ખાતરી આપી હતી કે ભારત રશિયન તેલ આયાત બંધ કરશે, તેને “એક મોટું પગલું” ગણાવ્યું. જોકે, ભારતે આ નિવેદનને નકારી કાઢ્યું, ભાર મૂક્યો કે રાષ્ટ્રીય હિત તેના ઊર્જા વિકલ્પોને માર્ગદર્શન આપે છે.

નવેમ્બર ૨૦૨૫: શાંત રાજદ્વારી

કોઈ મોટી જાહેર જાહેરાતો વિના બંધ દરવાજા પાછળ વાતચીત ચાલુ રહી.

ડિસેમ્બર ૨૦૨૫: વાસ્તવિક વાતચીત શરૂ

પીએમ મોદીએ પુષ્ટિ આપી કે તેમનો ટ્રમ્પ સાથે “ખૂબ જ ગરમ અને આકર્ષક” ફોન કોલ હતો. તેમણે કહ્યું કે દિલ્હીમાં વાટાઘાટો આગળ વધતી વખતે બંને નેતાઓએ “પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિકાસ” પર ચર્ચા કરી.

જાન્યુઆરી 2026: યુએસ રાજદૂતે ગતિશીલતાની પુષ્ટિ કરી

નવા યુએસ રાજદૂત સર્જિયો ગોરે જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટો સતત આગળ વધી રહી છે અને બંને દેશો એક સોદા પર નજીક આવી રહ્યા છે.

ફેબ્રુઆરી 2026: વેપાર કરાર પર મહોર

લાંબી રાહનો અંત આવ્યો જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે જાહેર કર્યું કે બંને દેશો “વેપાર કરાર માટે સંમત થયા છે”, જેનાથી તાત્કાલિક ટેરિફ ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યો. આ પગલું વેપાર તણાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવે છે અને ભારતીય નિકાસકારોને મોટી ટેરિફ રાહત આપે છે. વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું કે તેમને આનંદ છે કે “મેડ ઇન ઇન્ડિયા ઉત્પાદનો પર હવે 18 ટકાનો ઘટાડો ટેરિફ થશે”. “આજે મારા પ્રિય મિત્ર રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે વાત કરીને અદ્ભુત લાગ્યું. મેડ ઇન ઇન્ડિયા ઉત્પાદનો પર હવે 18 ટકાનો ઘટાડો ટેરિફ થશે તેનો આનંદ છે. ભારતના 1.4 અબજ લોકો વતી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો આ અદ્ભુત જાહેરાત માટે ખૂબ ખૂબ આભાર,” તેમણે ઉમેર્યું.