અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવામાં પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અંગે અનિશ્ચિતતા

(જી.એન.એસ) તા. ૨૪

મંગળવારે પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે એક આશ્ચર્યજનક રાજદ્વારી પહેલમાં પાકિસ્તાન કેન્દ્રસ્થાને જોવા મળ્યું, જોકે આ પગલાને ઘેરી લેતી અનિશ્ચિતતાએ અમેરિકા અને ઈરાની અધિકારીઓ દ્વારા ચોથા અઠવાડિયામાં ચાલી રહેલી દુશ્મનાવટને સમાપ્ત કરવાના હેતુથી સંભવિત વાટાઘાટોના વિરોધાભાસી અહેવાલો આપ્યા હતા, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં બળતણ અને ખાતરના પુરવઠા પર અસર પડી હતી.

યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે, તેમણે તેહરાન સાથે “ખૂબ જ સારી અને ઉત્પાદક વાતચીત” પછી ઈરાની પાવર પ્લાન્ટ્સ પર ધમકીભર્યા હુમલાને પાંચ દિવસ માટે મુલતવી રાખ્યા છે, ત્યારબાદ પાકિસ્તાન શાંતિ વાટાઘાટો માટે સંભવિત સ્થળ તરીકે સેવા આપી રહ્યું છે તેવા અહેવાલો સામે આવ્યા. અહેવાલોમાં વધુમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે આ ઇજિપ્ત, સાઉદી અરેબિયા અને તુર્કી સાથે પાકિસ્તાન દ્વારા આગળ ધપાવવામાં આવેલી પહેલનું પરિણામ છે.

પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરે રવિવારે ટ્રમ્પ સાથે વાત કરી હતી, અને ત્યારબાદ બીજા દિવસે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન વચ્ચે ફોન પર વાત થઈ હતી. ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ અને એક્સિઓસે અહેવાલ આપ્યો છે કે ઇજિપ્ત, પાકિસ્તાન અને તુર્કીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સંભવિત ઑફ-રેમ્પ શોધવા અંગે સંદેશા આપવા માટે યુએસના ખાસ રાજદૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી સાથે વાતચીત કરી હતી.

ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સીબીએસ ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે તેહરાનને “મધ્યસ્થી દ્વારા અમેરિકા તરફથી મુદ્દાઓ મળ્યા છે અને તેમની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે”.

અહેવાલો અનુસાર, ઇસ્લામાબાદ ઈરાની પક્ષ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સ, ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર સહિતની યુએસ ટીમ વચ્ચે સંભવિત વાટાઘાટો માટે સ્થળ તરીકે સેવા આપી શકે છે.

જોકે, ઇસ્લામાબાદ અને તેહરાનમાં વિચારસરણીથી પરિચિત લોકોએ જણાવ્યું હતું કે ઇઝરાયલ અને 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર અમેરિકાના લશ્કરી હુમલાથી શરૂ થયેલા સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવાના હેતુથી સંભવિત વાટાઘાટો અંગે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. નામ ન આપવાની શરતે બોલતા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન આવી વાટાઘાટોનું આયોજન કરવા માટે તૈયાર છે કારણ કે તે વોશિંગ્ટન સાથે ઇસ્લામાબાદની વિશ્વસનીયતાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરશે.

“જો પક્ષો ઈચ્છે તો, ઇસ્લામાબાદ હંમેશા વાટાઘાટોનું આયોજન કરવા તૈયાર છે,” પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર અંદ્રાબીને ડોન અખબાર દ્વારા ટાંકવામાં આવ્યું હતું.

યુએસ બાજુ, વ્હાઇટ હાઉસે સાવધાનીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે દર્શાવે છે કે સંભવિત શાંતિ વાટાઘાટો વિશે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.

“આ સંવેદનશીલ રાજદ્વારી ચર્ચાઓ છે અને અમેરિકા પ્રેસ દ્વારા વાટાઘાટો કરશે નહીં. આ એક પ્રવાહી પરિસ્થિતિ છે, અને વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા ઔપચારિક રીતે જાહેરાત ન થાય ત્યાં સુધી બેઠકો અંગેની અટકળોને અંતિમ ન માનવી જોઈએ,” વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તા કેરોલિન લેવિટે ઇસ્લામાબાદમાં વાન્સ, વિટકોફ અને કુશનરની ઇરાની અધિકારીઓ સાથે મુલાકાતની શક્યતા પર જણાવ્યું હતું.

ઇરાનના સંસદના સ્પીકર, ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ (IRGC) ના ભૂતપૂર્વ કમાન્ડર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે, જે સંભવિત શાંતિ વાટાઘાટોમાં ઈરાની પક્ષનું નેતૃત્વ કરવા માટે સંભવિત ઉમેદવાર તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, તેમણે કહ્યું છે કે અમેરિકા સાથે કોઈ વાટાઘાટો થઈ નથી અને તેના બદલે દલીલ કરી છે કે ટ્રમ્પની ટિપ્પણીનો હેતુ નાણાકીય અને તેલ બજારોમાં ચાલાકી કરવાનો હતો.

પેલેસ્ટાઇનમાં ભારતના ભૂતપૂર્વ રાજદૂત ઝિકરુર રહેમાને, જેમણે સાઉદી અરેબિયામાં ઘણા સમય વિતાવ્યા હતા અને પશ્ચિમ એશિયામાં વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખી હતી, તેમણે નોંધ્યું હતું કે નવીનતમ ઘટનાક્રમ સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી, ઇજિપ્ત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ગાઢ સંકલન તરફ નિર્દેશ કરે છે – એક જૂથ જેને કેટલાક ક્વાર્ટરમાં “STEP” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

“આ ચાર દેશો દુશ્મનાવટનો અંત લાવવા અને અમેરિકાને રાહત આપવા માટે આ મુદ્દા પર નજીકથી કામ કરી રહ્યા છે. તાજેતરના દિવસોમાં તેઓ ખૂબ જ સક્રિય રહ્યા છે,” રહેમાને કહ્યું. “પરંતુ કંઈ નક્કર નથી, ભલે તેઓ અમેરિકા સાથે સંપર્કમાં હોય. જો IRGC આ પ્રયાસોનો ભાગ ન હોય, તો કોઈ સફળતા મળશે નહીં.”